Гүлісхан Нахбаева: Адами капиталға салынған инвестиция – Қазақстанның болашағына салынған инвестиция

Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың 28 қазанда Қазақстан халқына арнаған «Жаңа тарихи кезеңдегі Қазақстанның өзекті міндеттері» атты Жолдауында еліміздің технологиялық дамуы, ғылым мен білімді жетілдіру, жасанды интеллектіні енгізу және әлеуметтік инфрақұрылымды дамыту бағытында маңызды міндеттер айқындалды. Осы бастамалардың барлығын біріктіретін негізгі құндылық – адами капитал. Бұл туралы BAQ.KZ тілшісіне Құрылтай депутаты, саясаттану ғылымдарының PhD докторы Гүлісхан Нахбаева айтты.

Оның пікірінше, экономиканы дамытатын да, ғылыми жаңалық ашатын да, жаңа технологияларды игеретін де, ұлттық мәдениетті әлемге танытатын да – адам. Сондықтан азаматтардың білім алуына, кәсіби тұрғыда өсуіне және өз қабілетін жүзеге асыруына мүмкіндік жасау ел болашағы үшін айрықша маңызды.

Білім мен ғылым – дамудың негізі

Гүлісхан Нахбаеваның айтуынша, адами капиталды дамытудың алғашқы әрі негізгі шарты – сапалы білім беру мен ғылымға қолдау көрсету. Қазіргі білім беру жүйесі жастарға тек теориялық білім берумен шектелмей, олардың сыни ойлау, мәселені шешу және жаңа технологияларды меңгеру қабілетін қалыптастыруы керек.

Бұл ретте қала мен ауыл балаларының мүмкіндіктері тең болуы маңызды. Әр бала туған жеріне қарамастан сапалы білім алып, өз қабілетін дамытуға мүмкіндік алуға тиіс. Баланың болашағы оның қай жерде дүниеге келгеніне немесе қай мектепте оқитынына тәуелді болмауы керек, – дейді депутат.

Ғылым саласында да нақты нәтижеге басымдық беру қажет. Оның айтуынша, ғылыми зерттеулер жаңа технологиялардың пайда болуына, отандық өндірістің дамуына және экономиканың тиімділігін арттыруға қызмет етуі тиіс.

Мысалы, ауыл шаруашылығында суды үнемдеу, өнімділікті арттыру және ауыл шаруашылығы өнімдерін терең өңдеу бағытындағы ғылыми әзірлемелердің практикалық маңызы зор. Сондықтан университеттер, ғылыми-зерттеу институттары мен кәсіпорындар арасындағы байланысты нығайту қажет. Әсіресе жас ғалымдардың жобаларын өндіріске енгізуіне мүмкіндік жасау маңызды. Ғылымға салынған инвестиция нақты экономикалық және әлеуметтік нәтижеге ұласуға тиіс, – деп атап өтті Гүлісхан Нахбаева.

Жасанды интеллект – жаңа мүмкіндіктер көзі

Депутат Президент Жолдауында жасанды интеллектіні кеңінен енгізу және цифрлық экономиканы дамыту стратегиялық міндеттердің бірі ретінде белгіленгеніне назар аударды. Осы бағыттағы «Digital Qazaqstan» атты біртұтас тұжырымдамалық құжат әзірлеу де маңызды қадам болмақ.

Цифрлық технологиялар өндірістің тиімділігін арттыруға, мемлекеттік қызметтерді жетілдіруге және кәсіпкерліктің жаңа бағыттарын қалыптастыруға мүмкіндік береді. Алайда технологиялық жаңғыру үшін заманауи құралдарды меңгерген білікті мамандар қажет.

Мәселен, жасанды интеллектіні ауыл шаруашылығында егістікті бақылау, су ресурстарын тиімді пайдалану, өнімділікті болжау және шығындарды азайту үшін қолдануға болады. Ал білім беру саласында цифрлық шешімдер шалғай ауылдардағы оқушылардың сапалы білімге қол жеткізуіне ықпал етеді, – дейді ол.

Гүлісхан Нахбаеваның пікірінше, цифрландырумен қатар халықтың цифрлық сауаттылығын арттыру, жастарды жаңа мамандықтарға даярлау және технологияларды күнделікті өмірде тиімді пайдалануға жағдай жасау қажет.

Цифрлық дамудың басты нәтижесі технология саны емес, оның адам өмірін жақсартуға қосқан үлесі болуы керек, – деп санайды депутат.

Креативті индустрия – ұлттық мәдениеттен экономикалық құндылыққа дейін

Гүлісхан Нахбаева креативті индустрияны мәдениет пен шығармашылықты кәсіпкерлікпен ұштастыратын, жаңа жұмыс орындарын ашуға және экономиканы әртараптандыруға мүмкіндік беретін маңызды сала ретінде бағалайды.

Бұл бағытқа кино және анимация өндірісі, музыка индустриясы, дизайн, сәулет, сән, қолөнер, баспа ісі, жарнама, цифрлық контент жасау және бейнеойын әзірлеу сияқты салалар кіреді. Олардың барлығына ортақ ерекшелік – адамның біліміне, талантына, шығармашылық идеясы мен зияткерлік еңбегіне сүйенуі.

Қазақстан үшін креативті индустрияның әлеуеті зор. Ұлттық ою-өрнек пен дәстүрлі қолөнерді заманауи дизайнмен ұштастырып, бәсекеге қабілетті отандық өнім жасауға болады. Қазақ тарихы мен мәдениетін танытатын фильмдер, анимациялық туындылар, музыкалық жобалар мен цифрлық өнімдер халықаралық аудиторияға жол аша алады, – дейді ол.

Мысалы, ұлттық нақыштағы киім мен әшекей бұйымдарын өндіретін дизайнер өз өнімін шетелдік нарыққа шығара алады. Қазақ тіліндегі анимация мен бейнеойындар балаларға арналған сапалы контентті көбейтіп қана қоймай, отандық зияткерлік өнімдердің дамуына ықпал етеді. Ал тарихи және мәдени мұраға негізделген шығармашылық жобалар туризмнің тартымдылығын арттыра алады.

Депутаттың айтуынша, креативті индустрияны дамыту үшін талантты азаматтарға өз идеясын дайын өнімге айналдыруға мүмкіндік беру керек. Ол үшін шығармашылық жобаларды қаржыландыру, шағын кәсіпкерлікті қолдау, заманауи студиялар мен өндірістік кеңістіктер құру, авторлық құқықты қорғау және отандық өнімдерді халықаралық нарыққа шығаруға көмектесу маңызды.

Өңірлердегі шығармашылық әлеуетті де тиімді пайдалануымыз қажет. Әр облыстың тарихи мұрасы, қолөнер дәстүрі мен мәдени ерекшелігі жаңа кәсіптердің қалыптасуына негіз бола алады. Бұл жастардың өз өңірінде жұмыс істеуіне, тұрақты табыс табуына және жергілікті экономиканың дамуына ықпал етеді, – деп атап өтті Гүлісхан Нахбаева.

Оның пікірінше, креативті индустрияны тек мәдениет саласы ретінде қарастыру жеткіліксіз. Бұл – жаңа кәсіп, зияткерлік меншік, экспорт және экономикалық өсім қалыптастыратын бағыт.

Ұлттық құндылықтарды заманауи технологиялармен ұштастыра алсақ, мәдени мұрамызды сақтап қана қоймай, оны экономикалық ресурсқа айналдыра аламыз, – дейді депутат.

Әлеуметтік инфрақұрылым – тең мүмкіндіктер негізі

Мемлекет басшысы Жолдауда халықты қажетті әлеуметтік инфрақұрылыммен қамтамасыз етудің маңызын атап өтті. Гүлісхан Нахбаеваның айтуынша, бұл міндеттерді жүзеге асыру үшін жаңа нысандар салумен қатар, олардың халықтың нақты қажеттілігіне сай болуына назар аудару қажет.

Мектептер, ауруханалар, кітапханалар, мәдениет үйлері мен спорт кешендері азаматтардың өмір сапасын жақсартуға қызмет етеді. Әсіресе ауылдық жерлерде мұндай нысандардың қолжетімді болуы маңызды.

Әлеуметтік инфрақұрылымды дамыту тек ғимарат салумен шектелмеуі тиіс. Оларды білікті мамандармен, қажетті құрал-жабдықтармен қамтамасыз етіп, тұрақты жұмыс істеуіне жағдай жасау керек. Әр баланың сапалы білім алуы, спортпен айналысуы және шығармашылық қабілетін дамытуы оның болашақ мүмкіндіктерін кеңейтеді, – дейді ол.

Депутаттың сөзінше, әлеуметтік инфрақұрылымға салынған инвестиция да адами капиталды нығайтудың маңызды тетігі саналады.

Нақты нәтиже – басты өлшем

Гүлісхан Нахбаева Президент Жолдауында белгіленген міндеттерді орындау жүйелі жұмысты және мемлекеттік органдардың, ғылым мен білім өкілдерінің, кәсіпкерлер мен қоғамның өзара іс-қимылын талап ететінін атап өтті.

Депутат ретінде білім мен ғылымды дамытуға, инновациялық жобаларды қолдауға, цифрлық технологияларды енгізуге және креативті индустрияның әлеуетін ашуға бағытталған бастамалардың маңызын атап өткім келеді. Бұл бағыттар бір-бірінен бөлек емес, өзара байланысты дамуы керек, – деді ол.

Оның айтуынша, басты мақсат – ғылыми жаңалықтардың өндіріске енуі, жастардың сапалы білім алуы, жаңа жұмыс орындарының ашылуы, отандық шығармашылық өнімдердің нарыққа шығуы және халықтың тұрмыс сапасының жақсаруы.

Адами капиталды дамыту – елдің ұзақ мерзімді бәсекеге қабілеттілігін айқындайтын негізгі фактор. Адамның біліміне, еңбегіне және талантына мүмкіндік берілгенде ғана ғылым, технология, мәдениет пен экономика қатар дамиды. Сондықтан адам әлеуетін ашуға бағытталған әрбір қадам Қазақстанның болашағына салынған инвестиция, – деп түйіндеді Құрылтай депутаты.