ЕҚДБ 2026 жылы Қазақстанның ЖІӨ-сі 4,7%-ға өседі деп болжайды

Қазақстан Орталық Азиядағы ең ірі экономика алаңдарының бірі болып қала береді. Алайда өсім құрылымы біртіндеп өзгеруде. Егер бұған дейін серпін негізінен мұнай-газ секторындағы жағдайға байланысты анықталса, бүгінде құрылыс, көлік, өнеркәсіп және инвестициялар барған сайын елеулі рөл атқаруда. Еуропалық қайта құру және даму банкі өзінің жаңа Regional Economic Prospects (Өңірлік экономикалық перспективалар) шолуында осындай қорытындыға келді.

Банктің бағалауынша, Орталық Азия мен Моңғолия ЕҚДБ операциялары жүргізілетін ең жылдам дамып жатқан өңір болып қалмақ. 2026 жылы аймақ экономикаларының жиынтық өсімі 5,6% деңгейінде, ал 2027 жылы – 5,3% болады деп күтілуде.

Экономистердің атап өтуінше, 2026 жылдың басында өңір елдері сыртқы сын-қатерлерге қарамастан тұрақтылықты сақтап қалды. Ішкі тұтыну мен инвестициялар экономикаға қолдау көрсетуді жалғастыруда, сонымен қатар қызмет көрсету саласымен бірге құрылыс пен өңдеу өнеркәсібі де өсімнің маңызды драйверлеріне айналуда.

Өсім перспективалары тұрақты болып қала береді, бірақ олар ішкі реформалардың қарқынына және экономикалардың сыртқы сын-қатерлерге төтеп беру қабілетіне көбірек тәуелді, – делінген ЕҚДБ шолуында.

Инвестициялар өсуде, өндіріс төмендеуде

Қазақстанда 2026 жылдың бірінші тоқсаны экономиканың әртүрлі салалары үшін әртүрлі нәтиже көрсетті.

Құрылыс, көлік және өңдеу өнеркәсібі оң динамиканы сақтап қалды. Негізгі капиталға салынған инвестициялар өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 6,4%-ға өсті. Салымдардың ең айтарлықтай өсімі өңдеу өнеркәсібі мен энергетикада тіркелді.

Осы фонда өндіруші сектор елеулі қиындықтарға тап болды. ЕҚДБ деректері бойынша, өндіріс көлемі 11,4%-ға қысқарған. Көрсеткіштерге Каспий құбыр консорциумының (КҚК) жұмысындағы іркілістер, сондай-ақ Теңіз кен орнындағы оқиға әсер етті.

Өндірістің төмендеуіне қарамастан, экономика ішкі нарыққа бағытталған салалар есебінен өсуін жалғастырды. Бұл – соңғы жылдардағы ең айқын тенденциялардың бірі. Өйткені дәстүрлі түрде дәл осы шикізат секторы экономикалық серпіннің басты көзі саналып келген еді.

Өңірдегі өсім қарқыны

ЕҚДБ болжамына сәйкес, Қазақстан экономикасы 2026 жылы 4,7%-ға, ал 2027 жылы 4,5%-ға өседі.

Өсім қарқыны бойынша республика бірқатар көрші елдерден артта қалып қойды:

• Қырғызстанда ЖІӨ өсімі 2026 жылы 8,7% және 2027 жылы 7% деңгейінде күтіледі.

• Тәжікстанда экономика тиісінше 7,9% және 7%-ға артуы мүмкін.

• Өзбекстанда – 6,5% және 6%-ға.

• Түрікменстанда – екі жылда да 6,3%-дан.

• Моңғолия экономикасы, банк бағалауы бойынша, 5,5% деңгейінде өседі.

ЕҚДБ бұл жағдай Қазақстанның әлсіреуімен емес, соңғы жылдары жоғары экономикалық белсенділік танытып отырған бүкіл өңірдің жеделдеуімен байланысты екенін баса айтады.

Тұтыну баяулауда, инвестицияның рөлі артуда

Банк сарапшылары назар аударған тағы бір тенденция ішкі сұранысқа қатысты.

Бірінші тоқсанда үй шаруашылықтарының тұтынуы баяулай бастады, ал нақты жалақы төмендеді. Осы фонда инвестициялар экономикалық өсімнің барған сайын маңызды факторына айналып келеді.

Іс жүзінде экономика жаңа өндірістік қуаттарды құруға, инфрақұрылымды жаңғыртуға және шикізаттық емес салаларды дамытуға көбірек иек артуда.

ЕҚДБ сарапшыларының пікірінше, бұл әсіресе шикізат нарықтарындағы тұрақсыз жағдай аясында орта мерзімді перспективада тұрақтылықтың маңызды факторына айналуы мүмкін.

Негізгі тәуекелдер

Қазақстан экономикасы үшін негізгі қауіптердің қатарында банк бұрынғыша мұнай бағасының құбылмалылығын, экспорттық инфрақұрылым жұмысындағы ықтимал іркілістерді және елдің ең ірі сауда серіктестері болып қала беретін Қытай мен Ресейдегі экономикалық өсімнің баяулауын атайды.

ЕҚДБ сондай-ақ энергия тасымалдаушылар бағасының ауытқуына, логистикалық тізбектердің бұзылуына және халықаралық санкциялардың салдарына байланысты бүкіл өңір үшін сыртқы тәуекелдердің күшейгенін атап өтеді.

Дегенмен, қазіргі жағдай Қазақстан экономикасының біртіндеп әртараптандырылып жатқанын көрсетеді. Мұнай секторы шектеулерге тап болып жатқанда, өсімді құрылыс, көлік және өнеркәсіп қолдап отыр. Бүгінде жаңа инвестициялардың басым бөлігін тартып, экономиканың бұдан былайғы дамуының негізін қалыптастырып отырған да дәл осы салалар.