Энергетикадағы аяқталмаған жобалар: «Самұрық-Энерго» ел бюджетін 199 млрд теңге шығынға ұшыратқан
«Самұрық-Энергоның» тоқтап қалған жобалары бойынша тиімсіз шығындар 199 млрд теңгені құрады. Бұл туралы Қазақстан Құрылтайы төрағасының орынбасары Дания Еспаева Экономикалық саясат, өнеркәсіп және энергетика комитетінің кеңейтілген отырысында Жоғары аудиторлық палатаның деректеріне сілтеме жасап мәлімдеді, деп хабарлайды BAQ.KZ тілшісі.
Вице-спикердің айтуынша, қабылданып жатқан бағдарламаларға, бөлінген қаражат пен тарифтердің өсуіне қарамастан, энергетика саласында жаңа нысандар құрылысының мерзімін сақтау және жабдықтардың тозуы мәселесі әлі де өзекті.
Бұл мәселелер бұрыннан белгілі. Бағдарламалар қабылданып, қаражат бөлініп, тарифтер көтеріліп жатыр. Алайда құрылыс мерзімі кейінге шегеріліп, жабдықтар тозуын жалғастыруда. Ал энергиямен жабдықтаудың сенімділігіне қатысты алаңдаушылық әлі де негізсіз емес, – деді Еспаева.
Ол «Самұрық-Энерго» АҚ жобаларының жүзеге асырылуына ерекше назар аударды.
Жоғары аудиторлық палатаның 2025 жылғы мамырда жарияланған деректеріне сәйкес, компанияның тоқтап қалған жобалары бойынша тиімсіз шығындар 199 млрд теңгені құраған. Оның 102 млрд теңгесі Балқаш ЖЭС-іне, ал 61,2 млрд теңгесі Екібастұз ГРЭС-2-нің үшінші энергоблогына тиесілі, – деп хабарлады Құрылтай төрағасының орынбасары.
Еспаеваның атап өтуінше, энергетикалық жобалардың уақытында жүзеге аспауы елдің электр энергиясымен қамтамасыз етілуіне тікелей әсер етеді.
Бұл қаражаттың артында энергетикалық жүйе уақытында ала алмаған қуат көздері тұр. Сондықтан қабылданған шешімдер неліктен жоспарланған нәтижеге жеткізбегенін, аудит қорытындысы бойынша қандай шаралар қабылданғанын және жағдайды түзетуге кім жауапты екенін анықтау қажет, – деді ол.
Вице-спикер 2026 жылғы 28 қазандағы Жолдауында Президент Қасым-Жомарт Тоқаев 2029 жылға қарай электр энергиясының тұрақты профицитіне қол жеткізу міндетін қойғанын еске салды.
Бұл мақсатқа жету үшін жаңа электр станцияларын салып, қолданыстағыларын жаңғырту, электр беру желілерін жаңарту, көмір және жаңартылатын энергетиканы дамыту қажет. Үкіметке 2035 жылға дейінгі бірыңғай ұзақ мерзімді энергетикалық теңгерімді өзектендіру тапсырылған.
Дания Еспаева тарифтердің өсуі жағдайында энергетикалық компаниялардың тұтынушылар алдындағы жауапкершілігіне де назар аударды.
Тарифтердің өсуі энергетикалық компаниялардың жауапкершілігін арттырады. Тұтынушылар өздері төлеген қаражатқа қандай жұмыстар атқарылғанын, апаттылық деңгейінің қаншалықты төмендегенін және уәде етілген қызмет сапасына қашан қол жеткізетінін білуге құқылы, – деп атап өтті вице-спикер.
Отырыс барысында атом энергетикасын дамыту перспективалары, соның ішінде «Балқаш» және «Мойынқұм» АЭС-терінің құрылысы, отандық мамандар даярлау және уранның стратегиялық резервін қалыптастыру мәселелері де талқыланды.
Еспаева жауапты ведомстволар мен энергетикалық компания өкілдерін Президент тапсырмаларын орындаудың нақты мерзімдерін, қаржыландыру көздерін, күтілетін нәтижелерді және жаңа кідірістерге жол бермеу шараларын ұсынуға шақырды.