Доллар 440 теңгеге дейін арзандай ма? – Сарапшы күздегі бағамға қатысты болжамын айтты
Қаржы сарапшысы теңгені қандай факторлар қолдайтынын, доллар бағамы жаңа дәлізде қашан тұрақтануы мүмкін екенін және оның бағаға қалай әсер ететінін түсіндірді.
6 тамыздағы доллардың ресми бағамы – 469,85 теңге. Шілде айының қорытындысы бойынша ұлттық валюта 1,3%-ға нығайды, ал Қазақстандағы базалық мөлшерлеме 16,75% деңгейінде қалып отыр. Қаржы сарапшысы Нұрғали Нұрмағамбетов күзде доллар бағамы 420-440 теңгеге дейін төмендеуі мүмкін екенін, ал 2027 жылы 380-400 теңге шамасына жақындауы ықтимал екенін айтады. BAQ.KZ тілшісі бұл болжамның неге негізделгенін, доллар жаңа деңгейде қанша уақыт тұрақтай алатынын және теңгенің нығаюы тауарлар мен шетелге сапар құнына қашан әсер ететінін сұрады.
Теңге неге әлі де нығаюы мүмкін
Сарапшының айтуынша, қазіргі бағамға өткен жылдың соңынан бері әсер етіп келе жатқан ішкі және сыртқы факторлар ықпал етіп отыр.
Нұрғали Нұрмағамбетов негізгі ішкі факторлардың бірі ретінде жоғары базалық мөлшерлемені атады. 27 шілдеде Ұлттық банк оны жылдық 17%-дан 16,75%-ға дейін төмендетті. Мөлшерлеме дәлізі 15,75%-дан 17,75%-ға дейін белгіленді. Соған қарамастан, теңгедегі қаржы құралдарының табыстылығы әлі де жоғары деңгейде қалып отыр.
Теңгелік депозиттерден жоғары табыс алуға болатын кезде ақшаны долларда ұстау бұрынғыдай тиімді емес. Валюталық жинақ дәл сондай табыс әкелуі үшін доллар едәуір қымбаттауы керек. Қазір мен мұндай өсімге негіз болатын жағдай көріп отырған жоқпын, – деді Нұрғали Нұрмағамбетов.
Сарапшының пікірінше, теңгеге Қазақстанның мемлекеттік бағалы қағаздарына шетелдік инвесторлардың қызығушылығы да қолдау көрсетіп отыр. Теңгемен шығарылған облигацияларды сатып алу үшін олар шетел валютасын сатып, теңгеге сұранысты арттырады.
Қазақстан мен шетелдегі мөлшерлемелер арасындағы айырмашылық инвесторларға теңгелік облигациялардан табыс табуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар Қазақстан ресурстық әлеуеті бар, географиялық орналасуы қолайлы және қарыздық жағдайы салыстырмалы түрде тұрақты ел ретінде қабылданады, – деді сарапшы.
Нұрғали Нұрмағамбетов шетелдік капитал ағыны 2027 жылы да жалғасуы мүмкін деп есептейді. Дегенмен валюта бағамының әрі қарайғы бағыты шикізат бағасына, валюталық сатылым көлеміне, импорттық төлемдерге, нарықтағы ірі ойыншылардың әрекетіне және әлемдік экономикадағы жалпы жағдайға байланысты болады.
Доллар 420-440 теңгеге дейін түсе ме?
Нұрғали Нұрмағамбетовтің пікірінше, доллар бағамы күз айларында біртіндеп 420-440 теңге аралығына жақындауы мүмкін. Қазіргі деңгейден 440 теңгеге дейінгі төмендеу шамамен 6%-ды құрайды. Сондықтан бұл бірнеше апта немесе ай ішінде жүзеге асса, оны күрт құлдырау деп айтуға болмайды.
420-440 теңге аралығы бағамның алғашқы ұзақ тұрақтайтын деңгейі болуы мүмкін. Меніңше, доллар осы аралықта бір-екі, мүмкін үш айдай сақталады. Дәл осы кезде теңгені долларға айырбастауға дайын сатып алушылар көбейеді. Әсіресе, ірі көлемде доллар қажет адамдар үшін бұл өте қолайлы деңгей, – деді Нұрғали Нұрмағамбетов.
Сарапшының пікірінше, осы кезеңнен кейін теңгенің нығаю үрдісі жалғасуы ықтимал.
Келесі деңгей – 380-400 теңге аралығы. Менің ойымша, бұл көрсеткіштерді келесі жылы көруіміз мүмкін. Бағамның қозғалысы биылғы жылдың соңына қарай да басталуы ықтимал. Бірақ оған дейін доллар 420-440 теңге аралығында біраз уақыт тұрақтауы мүмкін, – деді ол.
Сонымен қатар Нұрғали Нұрмағамбетов бұл тек қазіргі валюта нарығындағы жағдайға негізделген жеке болжам екенін атап өтті. Нақты бағам орталық банктердің шешімдеріне, әлемдік нарықтағы ахуалға, шикізат бағасына, импорт көлеміне және ел ішіндегі шетел валютасына деген сұранысқа байланысты қалыптасады.
Тауарлар мен шетелге сапар арзандай ма?
Теңгенің нығаюы импорттық тауарлар мен қызметтердің бағасына оң әсер етуі мүмкін. Алайда дүкендердегі баға бірден төмендемейді, өйткені қазіргі сатылып жатқан өнімдердің басым бөлігі доллар бағамы жоғары кезде сатып алынған.
Қазір қоймаларда немесе дүкендерде тұрған көптеген тауар бұрынғы бағаммен әкелінген. Ал жаңа партиялар арзанырақ бағамен сатып алынуы мүмкін. Сондықтан бағаның нақты өзгерісі, шамасы, күздің соңына қарай байқалады, – деді сарапшы.
Оның айтуынша, кәсіпкерлер жаңа сатып алу бағасын және нарықтағы бәсекелестердің әрекетін де ескеруге мәжбүр болады.
Егер тауардың доллармен есептелетін сатып алу құны төмендеп, бәсекелестер де бағаны түсіре бастаса, қалған сатушылар да өз бағасын қайта қарайды. Бұл ретте олардың пайда мөлшері бұрынғы деңгейде қалуы мүмкін, – деді Нұрғали Нұрмағамбетов.
Теңгенің күшеюі шетелге саяхат пен шетелден сауда жасауды да қолжетімді ете түседі. Табыс теңгемен сақталған жағдайда қазақстандықтардың импорттық тауарлар мен шетелдік қызметтерді сатып алу мүмкіндігі артады.
Сонымен қатар теңгенің нығаюы табысының негізгі бөлігін шетел валютасымен алатын, ал шығынының едәуір бөлігін теңгемен өтейтін компаниялардың қаржылық көрсеткіштеріне кері әсер етуі мүмкін. Бұл, ең алдымен, экспортқа бағытталған, мұнай-газ және тау-кен кәсіпорындарына қатысты.
Доллар бағамының төмендеуі валютамен жинақ сақтап отырған азаматтарға да әсер етеді. Өйткені олардың жинағының теңгемен есептегендегі құны азаяды.
Доллар қайтадан күрт қымбаттауы мүмкін бе?
Нұрғали Нұрмағамбетовтің пікірінше, жақын уақытта доллардың 500-550 теңге деңгейіне қайта көтерілу ықтималдығы өте төмен.
Келесі жылы доллар қайтадан 500 теңгеден асады деген пікірмен келіспеймін. Керісінше, біз 380-400 теңге деңгейін көруіміз мүмкін, – деді сарапшы.
Оның айтуынша, теңгені қолдап тұрған негізгі факторлар – теңгелік депозиттер мен облигациялар бойынша жоғары табыстылық, сондай-ақ шетелдік капиталдың келуі.
Теңгелік депозиттер жылына шамамен 19-20% табыс әкеліп тұрған кезде ақшаны долларда сақтау бұрынғыдай тиімді емес. Мұны өтеу үшін доллар айтарлықтай қымбаттауы керек. Қазір ондай өсімге негіз болатын жағдайды көріп отырған жоқпын, – деді Нұрғали Нұрмағамбетов.
Сарапшы бағамның өзгеруі біртіндеп жүретінін айтады.
Алдағы екі-үш жылда үрдіс кері бағытта жалғасуы мүмкін. Нарық жаңа тепе-теңдік деңгейін тапқанша доллардың бағасы біртіндеп төмендей береді, – деп түйіндеді ол.
Нұрғали Нұрмағамбетовтің болжамы теңгелік қаржы құралдарының жоғары табыстылығының сақталуына, шетелдік капитал ағынының жалғасуына және әлемдік нарықта доллардың әлсіреуіне негізделген. Оның бағалауынша, күзде доллар бағамы 420-440 теңгеге дейін төмендеуі мүмкін. Алайда кейінгі динамика Ұлттық банк пен АҚШ Федералдық резерв жүйесінің шешімдеріне, шикізат бағасына және Қазақстан ішіндегі валюта сұранысына байланысты болады.