Ауладағы аквабизнес: жаңа табыс көзі

Жамбыл облысы Аса ауылының тұрғыны Шыңғыс Базарбай аулада ау құрып, балық аулап, кәсібін жүргізіп отыр. Көп шығын шығармай, еңбек пен ерік-жігерінің арқасында бизнес бастаған жанның жұмысын BAQ.KZ тілшісі көріп қайтты.

Қайтарымсыз грант – еселенген еңбек

Жамбыл облысы Жамбыл ауданында кәсіпкерлікті дамыту бағытында мемлекеттік қолдау шаралары өз нәтижесін беріп келеді. Бұл бағыттағы жұмыстар жыл сайын күшейіп, жаңа серпін алуда. Соның айқын дәлелі – 2025 жылы жаңа бизнес-идеяларды жүзеге асыру мақсатында берілген қайтарымсыз гранттар. Аталған жылы аудан бойынша 90 азамат мемлекеттік грантқа ие болды. Олар өз кәсіптерін бастауға нақты мүмкіндік алды. Бұл қолдау көптеген тұрғындардың өміріне оң өзгеріс әкелді. Адамдар үшін табыс табудың жаңа көздері ашылды.

Жұмыссыздықты азайтуға да өз әсерін тигізді. Өткен жылы кәсібін бастағандардың алғашқы легі бүгінде өнім өндіріп отыр. Олар еңбегінің жемісін көре бастады. Қазіргі таңда өңірде ауыл шаруашылығының түрлі бағыттары қарқынды дамып келеді. Мал шаруашылығы да, егін шаруашылығы да қатар дамуда.

Соның ішінде балық шаруашылығы ерекше қарқын алып отыр. Бұл сала бұрын көп дамымаған болатын. Бірақ қазір сұраныс артқан. Бұрын ауыл тұрғындары үшін тосындау көрінетін бұл кәсіп бүгінде табысты бизнеске айналып келеді. Көп адамдар осы бағытқа қызығушылық танытып отыр.

Осындай тың бастамалардың бірі – Аса ауылының тұрғыны Шыңғыс Базарбайдың ісі. Ол ауылдағы еңбек адамы ретінде өз ісімен үлгі болуда. Ізденімпаз азамат жаңа кәсіп көзін қарастыра отырып, балық шаруашылығына тоқталды. Бұл шешім кездейсоқ емес. Ол ұзақ ойланудың нәтижесі. Нарықты зерттеп, сұранысты саралай келе бұл бағыттың болашағы зор екенін аңғарды. Болашақта пайда әкелетінін түсінді. Осылайша ол мемлекеттік бағдарламаға қатысып, өз жобасын ұсынды. Жобасын жан-жақты дайындады. Нәтижесінде 1,5 миллион теңге көлемінде қайтарымсыз грант ұтып алды. Бұл оның үлкен арманына жол ашты. Өз ісін бастауға мүмкіндік алды.

Шыңғыс Базарбай бүгінде үй жағдайында балық өсірумен айналысып отыр. Ол ауылдағы еңбек адамы ретінде күнделікті тынымсыз жұмыс істеуде. Ең қызығы, ол бұл шаруаны алысқа бармай-ақ өз ауласында қолға алған. Арнайы су бассейндерін орнатты. Түрлі балық түрлерін өсіруде. Қазіргі таңда оның шаруашылығында бірнеше түрлі балық өсірілуде. Әр күн сайын күтім жасайды. Судың тазалығын қадағалайды. Температураны бақылауда ұстайды. Балықтардың жағдайын үнемі тексереді. Кәсіпкердің айтуынша, бұл істі бастау оңай болмаған. Алғашында көптеген қиындықтар кездескен. Бірақ ол мойымады. Еңбек етуді тоқтатпады. Үнемі ізденісте болды. Тәжірибе жинады. Ауылдағы еңбек адамы ретінде ол табандылық танытты. Мемлекет тарапынан берілген қолдау оған үлкен демеу болды. Бүгінде ол өз ісін дамытып келеді. Болашақта шаруашылығын кеңейтуді жоспарлап отыр. Арнайы үлкен тоғандар салуды ойластыруда. Өнім көлемін арттыруды көздейді. Ауыл тұрғындары да оның еңбегін жоғары бағалайды. Ол өзгелерге үлгі болып отыр. Жастарға мотивация береді. Еңбек еткен адамның жетістікке жететінін дәлелдеп келеді. Шыңғыс Базарбай – ауылдағы еңбек адамының жарқын бейнесі. Оның бастамасы ауыл кәсіпкерлігінің дамуына үлес қосуда. Мемлекеттік қолдау мен жеке еңбек қатар жүргенде нәтиже болатынын көрсетіп отыр.

Алғашында бұл сала мен үшін мүлде жаңа болды. Балық шаруашылығымен бұрын айналысып көрмеген едім. Сондықтан алғашқы кезде біраз қиындықтар болды. Балық өсірудің қыр-сырын білмедім. Қайдан бастау керектігін де толық түсінбедім. Дегенмен, тоқтап қалмай, іздене бастадым. Әртүрлі ақпарат көздерін қарадым. Интернет арқылы көп мәлімет жинадым. Сонымен қатар осы саланы меңгерген адамдармен сөйлестім. Тәжірибелі мамандардан кеңес алдым. Олардың айтқандары маған үлкен көмек болды. Біртіндеп бұл істің қыр-сырын түсіне бастадым. Мемлекет тарапынан берілген грант маған үлкен мүмкіндік сыйлады. Сол қолдаудың арқасында ісімді бастауға жол ашылды. Егер мұндай қолдау болмағанда, бұл істі қолға алу қиын болар еді. Сондықтан мемлекеттік бағдарламаларға ризамын. Қазір өз кәсібімді шағын көлемде бастап отырмын. Әзірге бұл – алғашқы қадамдар ғана. Дегенмен, алдағы жоспарларым ауқымды. Қазір тек бастапқы кезеңдеміз. Балықтардың өсіп, өнім беретін уақыты бар. Сол уақытқа дейін барлық жағдайды жасап жатырмыз. Су сапасын бақылап, күтім жұмыстарын тұрақты жүргізудеміз. Әрбір істі жауапкершілікпен атқаруға тырысамын. Алдағы уақытта бұл кәсіпті кеңейткім келеді. Арнайы үлкен су айдындарын жасауды жоспарлап отырмын. Бұл өндіріс көлемін арттыруға мүмкіндік береді. Кәсібімді жаңа деңгейге көтергім келеді. Болашақта тұрақты табыс көзіне айналдыруды көздеймін. Ең бастысы – еңбектеніп, нәтижеге жету, – дейді кәсіпкер.

Оның айтуынша, балық шаруашылығы – табысты әрі болашағы бар сала.

Қазіргі таңда табиғи әрі сапалы өнімдерге сұраныс жоғары. Адамдар денсаулығына мән бере бастады. Сондықтан олар таза, экологиялық өнімдерді таңдауға тырысады. Бұл – заман талабы. Балық еті – пайдалы тағамдардың бірі. Оның құрамында адам ағзасына қажетті дәрумендер көп. Дәрігерлер де балықты жиі тұтынуға кеңес береді. Сол себепті бұл өнімге деген сұраныс күн санап артып келеді. Мен осыны ескеріп, балық шаруашылығын таңдадым. Бұл кәсіптің болашағы бар деп ойлаймын. Себебі нарықта сұраныс тұрақты. Табиғи өнім әрқашан өз бағасын жоғалтпайды. Әсіресе ауыл жағдайында таза өнім өндіруге мүмкіндік мол. Сондықтан бұл бағытты дамыту тиімді. Дегенмен, бұл істің өз қиындығы бар. Балық өсіру оңай жұмыс емес. Ол үлкен жауапкершілікті талап етеді. Ең бастысы – шыдамдылық. Себебі нәтиже бірден көрінбейді. Уақыт керек. Сонымен қатар үздіксіз еңбек қажет. Күнделікті күтімсіз бұл істен нәтиже шықпайды. Судың сапасын бақылау өте маңызды. Температураны да қадағалап отыру керек. Балықтарға дұрыс жем беру қажет. Әрбір ұсақ-түйекке мән беру керек. Сонда ғана жақсы нәтиже болады. Мен осы қағиданы ұстанамын. Күн сайын еңбектенуге тырысамын. Жұмысымды жауапкершілікпен атқарамын. Себебі бұл – менің кәсібім. Болашағым осы іспен байланысты. Сондықтан бар күшімді саламын. Уақыт өте келе еңбектің нәтижесі көрінеді. Сол кезде барлық қиындық ұмытылады. Қазірдің өзінде алғашқы нәтижелер бар. Бұл маған қосымша жігер береді. Алға қарай дамуға ынталандырады. Ең бастысы – тоқтап қалмау. Үнемі іздену қажет. Сонда ғана табысқа жетуге болады, – дейді ол.

Жалпы, мамандардың айтуынша, грант иегерлері түрлі бағытта еңбек етуде. Атап айтқанда, мал және балық шаруашылығы, тігін, кондитерлік өндіріс және қызмет көрсету салалары кеңінен қамтылған. Бұл – мемлекеттік бағдарламалардың тиімділігін көрсетеді. Әсіресе ауыл тұрғындары үшін мұндай қолдау өте маңызды. Айта кету керек, грант алғандардың қатарында әлеуметтік тұрғыдан осал топ өкілдері де бар. Мәселен, 21 мүмкіндігі шектеулі азамат өз кәсібін бастап, табыс табуға мүмкіндік алған. Сонымен қатар 57 азамат – көпбалалы отбасылардың асыраушылары. Бұл көрсеткіштер мемлекеттік қолдаудың әлеуметтік маңызын айқындай түседі. Бүгінде кәсіп бастаған азаматтардың басым бөлігі өз істерін кеңейтуді жоспарлап отыр. Олар тек өз отбасын қамтамасыз етіп қана қоймай, қосымша жұмыс орындарын ашуды көздейді. Бұл өз кезегінде ауыл экономикасының дамуына оң әсер етеді.

Аса ауылының тұрғыны Шыңғыс Базарбай да болашаққа үлкен жоспар құрып отыр.

Алдағы уақытта арнайы тоғандар қазып, балық шаруашылығын кеңейткім келеді. Бұл менің ұзақ мерзімді жоспарымның бірі. Қазіргі шағын шаруашылықты үлкен жобаға айналдырғым келеді. Сол үшін біртіндеп дайындық жүргізіп жатырмын. Жер телімін тиімді пайдалануды ойластырып жүрмін. Су айдындарын дұрыс орналастыру маңызды екенін түсінемін. Бұл істі кәсіби деңгейге жеткізуді мақсат етіп отырмын. Яғни тек үй жағдайында емес, өндірістік бағытта дамытқым келеді. Ол үшін арнайы білім мен тәжірибе қажет. Сондықтан үнемі ізденіп жүрмін. Мамандардың кеңестерін тыңдап отырамын. Алдағы уақытта тәжірибемді арттыруды көздеймін. Егер бәрі сәтті болса, жоспарларым жүзеге асады. Балық шаруашылығын кеңейту арқылы өнім көлемін арттырғым келеді. Бұл тек жеке табыс үшін емес, ауыл үшін де маңызды. Себебі қосымша жұмыс орындары ашылады. Егер бәрі ойдағыдай болса, ауылда жаңа жұмыс орындарын ашуға да мүмкіндік болады. Бұл – мен үшін үлкен жауапкершілік. Адамдарға жұмыс беру – үлкен сенім. Сол сенімді ақтауға тырысамын. Кәсіпкер мемлекет тарапынан көрсетілген қолдауға ризашылығын білдіреді. Бұл қолдау менің бастамама үлкен серпін берді. Мұндай қолдаулар ауыл тұрғындары үшін үлкен мүмкіндік екенін түсіндім. Әсіресе жаңа істі бастауға өте қажет. Көп адамға осындай қолдау жетіспейді. Сондықтан бұл бағдарламалардың маңызы зор деп ойлаймын. Ең бастысы – сол мүмкіндікті дұрыс пайдалану. Әр адам өзіне берілген мүмкіндікті бағалауы керек. Мен де осы қағиданы ұстанамын. Босқа өткізбеуге тырысамын. Әр қадамымды ойланып жасаймын. Қателіктерден сабақ алуға тырысамын. Кәсіп жолы оңай емес екенін түсіндім. Дегенмен, еңбек етсең нәтиже болады. Мен де осы істі соңына дейін жеткізуге тырысамын. Алға қойған мақсатымнан бас тартпаймын. Тұрақты түрде дамуды көздеймін. Уақыт өте келе үлкен нәтижеге жетемін деп сенемін, – дейді Шыңғыс.

Мемлекет қолдауы кәсіпкерлікке дем береді

Қорыта айтқанда, мемлекеттік қолдау – ауыл кәсіпкерлері үшін үлкен серпін береді. Бұл қолдау көптеген азаматтардың өз ісін бастауына жол ашып отыр. Әсіресе ауыл тұрғындары үшін мұндай мүмкіндік өте маңызды. Себебі ауылда жұмыс табу әрдайым оңай емес. Сол үшін кәсіпкерлікке бет бұру тиімді шешім болып саналады. Мемлекеттік бағдарламалар осы бағытта үлкен рөл атқарады. Олар адамдарға қаржылай ғана емес, сенім де береді. Ал Шыңғыс Базарбайдың бастамасы – соның жарқын дәлелі. Ол өз мүмкіндігін дұрыс пайдалана білді. Уақытында шешім қабылдап, іске кірісті. Ауласында балық өсіріп, жаңа кәсіптің көзін тапқан ол – еңбекқор азамат. Оның бұл таңдауы кездейсоқ емес. Ол ұзақ ойланудың нәтижесі. Бүгінде ол өз ісінің алғашқы нәтижесін көріп отыр. Бұл оның еңбегінің жемісі. Ол тек өз пайдасын ойламай, болашақты да жоспарлап отыр. Ауыл жағдайында мұндай бастама өте құнды. Себебі жаңа жұмыс орындары пайда болады. Жастарға үлгі болатын мысалдар көбейеді. Оның ісі өзгелерге үлгі болып келеді. Көптеген адамдар оған қарап шабыт алады. Ауыл кәсіпкерлігінің дамуына жаңа бағыт беретіні сөзсіз. Бұл тек бір адамның жетістігі емес. Бұл – жалпы ауыл дамуының көрсеткіші. Әрбір осындай бастама ел экономикасына әсер етеді. Шағын кәсіптер үлкен нәтижеге жеткізеді. Ең бастысы – ниет пен еңбек. Шыңғыс осы екі қағиданы ұстанып отыр. Ол өз ісін әрі қарай дамытуды жоспарлайды. Болашақта кәсібін кеңейтуді көздейді. Бұл оның табандылығын көрсетеді. Осындай азаматтар көбейсе, ауыл да дамиды. Мемлекеттік қолдаудың нәтижесі де осыдан көрінеді. Сондықтан мұндай бастамаларды қолдау қажет. Қорыта келе, еңбек пен мүмкіндік бірге жүргенде нәтиже болады.