Астанадағы әлем чемпионаты: Қазақстан балуандары неге алтынсыз қалды?

24 қазан мен 1 қараша аралығында Астанада күрес түрлерінен ересектер арасындағы әлем чемпионаты өтті. Елордадағы «Барыс Арена» спорт кешенінде ұйымдастырылған дүбірлі додаға 135 елден 900-ден астам балуан қатысып, еркін, грек-рим және әйелдер күресінен 30 салмақ дәрежесінде әлем чемпиондары анықталды. Қазақстандық спортшылардың жарыстағы нәтижесі қандай болды, кімдер жүлдеге бір қадам жетпей қалды? BAQ.KZ тілшісі әлем чемпионатының қорытындысына шолу жасады. 

Қазақстан қоржынына алғашқы жүлдені грек-рим күресінің балуандары салды

Әлем чемпионатының алғашқы жүлделері грек-рим күресінен сарапқа салынды. Бұл бағытта Қазақстан құрамасы он салмақ дәрежесінде он балуанмен сынға түсіп, жарысты үш қола медальмен аяқтады.

Ел қоржынына алғашқы жүлдені 55 келі салмақтағы Исхар Курбаев салды. Ол әлем чемпионатын сәтті бастап, алғашқы үш белдесуінде жапониялық Кагетора Окамотоны, өзбекстандық Ихтиёр Ботировты және молдовалық Артём Делеануды жеңді. Алайда жартылай финалда ирандық Паям Ахмадиге 1:7 есебімен есе жіберді.

Қола медаль үшін өткен кездесуде Исхар Үндістан өкілі Лалитпен белдесті. Қазақстандық спортшы қарсыласына мүмкіндік бермей, 9:0 есебімен мерзімінен бұрын жеңіске жетті. Осылайша, ол Астанадағы әлем чемпионатында Қазақстан құрамасының алғашқы жүлдегері атанды.

Екінші қола медаль 60 келіде сынға түскен Айдос Сұлтанғалидың еншісіне бұйырды. Былтыр Хорватия астанасы Загребте әлем чемпионы атанған тәжірибелі балуан елордадағы жарыста да жүлдеге таласты. Ол алғашқы айналымда ресейлік Анвар Аллахияровты, ширек финалда әзербайжандық Мурад Маммадовты жеңіп, жартылай финалға өтті.

Алайда финал жолдамасы сарапқа салынған кездесуде жапониялық Кото Гомиге 1:5 есебімен жол берді. Үшінші орын үшін өткен белдесуде Айдос Париж Олимпиадасының күміс жүлдегері, қытайлық Цао Лигуомен кездесті. Отандасымыз қарсыласын 5:1 есебімен жеңіп, әлем чемпионаттарындағы жүлделерінің санын тағы бір медальмен толықтырды. Бұл – оның әлем біріншіліктеріндегі төртінші жүлдесі.

Грек-рим күресіндегі үшінші қола медальді 67 келі салмақта өнер көрсеткен Бағдат Сабаз жеңіп алды. Оның жарыстағы жолы оңай болған жоқ. Алғашқы айналымда қырғызстандық Раззак Бейшекеевті 8:4 есебімен ұтқан Бағдат келесі кезеңде болгариялық Абу Муслим Амаевты 7:5 есебімен жеңді. Ширек финалда Париж Олимпиадасының чемпионы, ирандық Саид Эсмаилиден 2:7 есебімен жеңілгенімен, қарсыласының финалға шығуы қазақстандық балуанға жұбаныш белдесулеріне қатысуға мүмкіндік берді.

Шешуші кездесуде оның қарсыласы Париж Олимпиадасының қола жүлдегері, әзербайжандық Хасрат Джафаров болды. Белдесу барысында Бағдат бір сәтте қарсыласынан төрт ұпайға қалып қойды. Алайда қазақстандық балуан кездесудің соңына дейін күресіп, есепті өз пайдасына өзгерте білді. Нәтижесінде 8:5 есебімен жеңіске жетіп, жанкүйерлерінің алдында әлем чемпионатының қола жүлдегері атанды.

Осылайша, грек-рим күресінен Қазақстан құрамасы үш жүлде иеленді. Исхар Курбаев, Айдос Сұлтанғали және Бағдат Сабаз ел қоржынына үш қола медаль салды.

Еркін күрестен жалғыз жүлде Нұрқожа Қайпановқа бұйырды

Грек-рим күресінен кейін бозкілемге еркін күрес шеберлері шықты. Бұл бағытта Қазақстан намысын он балуан қорғады. Алайда олардың арасынан тек Нұрқожа Қайпанов қана жүлдегерлер қатарына қосылды.

74 келі салмақта сынға түскен Нұрқожа жарысты сенімді бастап, финалға дейін төрт қарсыласын жеңді. Алғашқы белдесуінде Косово өкілі Эгзон Хониді 10:0 есебімен мерзімінен бұрын ұтты. Одан кейін әзербайжандық Туран Байрамовтан 4:0 есебімен басым түсті. Ширек финалда Тәжікстан өкілі Виктор Рассадинді 11:0 есебімен жеңіп, жартылай финалға жолдама алды.

Финалға шығу үшін өткен кездесуде жапониялық Йошиносукэ Аоягимен белдескен қазақстандық балуан 3:1 есебімен жеңіске жетті. Осылайша, ол алтын медаль үшін күресуге мүмкіндік алды. Шешуші белдесуде Нұрқожаның қарсыласы ресейлік Иналбек Шериев болды. Тартысты өткен кездесуде қарсыласы 10:4 есебімен басым түсіп, қазақстандық балуан әлем чемпионатының күміс жүлдегері атанды.

Айта кетейік, Нұрқожа Қайпанов 2024 жылы әлем чемпионы атанған еді. Астанадағы жарыста ол осы нәтижесін қайталап, алтын медаль үшін күресті. Дегенмен бұл жолы күміс жүлдемен шектелді. Соған қарамастан, оның жеңіп алған медалі еркін күрестен Қазақстан құрамасының әлем чемпионатындағы жалғыз жүлдесі болды.

Бұл бағытта тағы бір жүлдеге жақын болған балуан – 61 келідегі Асыл Айтақын. Ол алғашқы белдесуінде Қырғызстан өкілі Омирбек Асан уулун 4:0 есебімен жеңді. Одан кейін әзербайжандық Нураддин Новрузовтан 5:4 есебімен басым түсіп, ширек финалда Германия балуаны Хорст Лерді 8:1 есебімен ұтты.

Алайда жартылай финалда ирандық Ахмад Масуд Мохаммаднежаджаванға 1:3 есебімен есе жіберді. Қола медаль үшін өткен кездесуде Асыл америкалық Маркус Блейзбен белдесіп, 2:4 есебімен жеңіліп қалды. Осылайша, қазақстандық балуан әлем чемпионатын бесінші орынмен аяқтады.

57 келіде өнер көрсеткен Мейрамбек Қартбай да жүлдеге таласты. Ол алғашқы айналымда мексикалық Роман Браво-Янгқа 2:5 есебімен жол берді. Қарсыласы финалға шыққандықтан, Мейрамбек жұбаныш белдесуіне қатысу мүмкіндігін алды. Бұл кезеңде Моңғолия өкілі Мөнх-Эрдэнэ Батхуягпен кездескен отандасымыз белдесу барысында 0:6 есебімен қалып қойғанына қарамастан, есепті 8:6-ға дейін жеткізді. Алайда соңғы секундтарда қарсыласы төрт ұпай еншілеп, 10:8 есебімен жеңіске жетті. Нәтижесінде Қартбай қола медаль үшін күресу мүмкіндігінен айырылды.

65 келідегі Өсімжан Дастанбек те жұбаныш белдесулеріне дейін жетті. Алғашқы айналымда украиналық Андрей Джелепті 3:1 есебімен жеңген ол келесі кезеңде армениялық Вазген Теванянға 1:2 есебімен есе жіберді. Қарсыласы финалға шыққандықтан, қазақстандық балуан жұбаныш белдесуінде моңғолиялық Зенеемедер Бямбасуренді 11:0 есебімен ұтты. Алайда келесі кездесуде ирандық Рахман Амузадқа 0:11 есебімен жеңіліп, жүлдеге таласудан тыс қалды.

Қазақстан құрамасының тәжірибелі балуандарының бірі Азамат Дәулетбеков 92 келіде бақ сынады. Ол алғашқы кездесуінде грек балуаны Даурен Құруглиевпен белдесіп, 2:2 есебімен аяқталған тартысты кездесуде қосымша көрсеткіш бойынша жеңіске жетті. Алайда ширек финалда грузиялық Мириани Майсурадзеге 3:4 есебімен жол берді. Қарсыласы финалға өте алмағандықтан, Дәулетбеков жұбаныш белдесулеріне қатысу мүмкіндігінен айырылды.

86 келідегі Болат Сақаев алғашқы айналымда испаниялық Габриэль Иглесиасты 4:0 есебімен жеңді. Бірақ келесі кезеңде АҚШ балуаны Кайл Дейкке 0:11 есебімен есе жіберді. Америкалық спортшы финалға шыққан соң, Болат жұбаныш кезеңіне қатысты. Дегенмен моңғолиялық Батбилгуун Наадамбаттан 5:7 есебімен жеңіліп, жарысты аяқтады.

70 келіде Санжар Досжанов жарысты кениялық Юджин Омулулені 13:0 есебімен жеңуден бастады. Алайда келесі айналымда моңғолиялық Тулга Тумур-Очирге 1:3 есебімен жол берді. 79 келідегі Шамсат Таир алғашқы белдесуінде алжирлік Абделькадер Иккалды 10:2 есебімен ұтқанымен, келесі кезеңде Беларусь өкілі Магомедхабиб Кадимагомедовтен 2:12 есебімен жеңілді. Ауыр салмақтағы Едіге Қасымбек те жарысты жеңіспен бастағанымен, 1/8 финалда түркиялық Хакан Буючингильге 1:11 есебімен жол берді. Ал 97 келідегі Ризабек Айтмұхан алғашқы айналымда Олимпиада ойындарының екі дүркін чемпионы, ресейлік Абдулрашид Садулаевпен кездесіп, 1:4 есебімен жеңілді.

Осылайша, еркін күрестен Қазақстан құрамасы бір күміс медальмен шектелді. Нұрқожа Қайпанов финалға дейін жетсе, Асыл Айтақын бесінші орынға тұрақтады.

Әйелдер күресінен жалғыз медальді Зейнеп Баянова жеңіп алды

Әлем чемпионатының әйелдер арасындағы бәсекесінде Қазақстан құрамасының қоржыны тағы бір қола медальмен толықты. Ел намысын қорғаған он балуанның арасынан тек Зейнеп Баянова ғана тұғырға көтерілді.

50 келі салмақта өнер көрсеткен Зейнеп жарысты өзбекстандық Актенге Кеунимжаеваны 7:3 есебімен жеңуден бастады. Одан кейін моңғолиялық Отгонжаргал Долгоржавпен кездесіп, тартысты белдесуде 5:4 есебімен басым түсті. Осылайша, қазақстандық балуан жартылай финалға жолдама алды.

Финалға шығу үшін өткен кездесуде Зейнеп Үндістан өкілі Ниламға 3:7 есебімен есе жіберді. Дегенмен қола медаль үшін күресу мүмкіндігін сақтап қалды. Үшінші орын үшін өткен белдесуде оның қарсыласы Беларусь өкілі Наталья Варакина болды. Қазақстандық спортшы кездесудің алғашқы кезеңінен-ақ басымдық танытып, үзіліске 2:0 есебімен шықты. Екінші кезеңде тағы төрт ұпай еншілеп, 6:1 есебімен жеңіске жетті. Осылайша, Зейнеп Баянова Астанадағы әлем чемпионатында әйелдер күресінен Қазақстанға алғашқы әрі жалғыз жүлдені алып берді.

Алайда әйелдер құрамасының өзге өкілдері де жүлдеге жақын болды. 57 келіде Нилуфар Раимова ширек финалда украиналық Александра Хоменецті тушемен жеңіп, жартылай финалға өтті. Бірақ шешуші кезеңде жапониялық Сена Нагамотоға жол берді. Қола медаль үшін өткен кездесуде оның қарсыласы Олимпиада чемпионы, төрт дүркін әлем чемпионы америкалық Хелен Марулис болды. Бұл белдесуде Нилуфар 2:5 есебімен жеңіліп, бесінші орынға тұрақтады.

72 келідегі Жәмила Бақбергенова да финалға шығуға бір қадам қалғанда тоқтады. Әлем чемпионаттарының үш дүркін күміс жүлдегері алғашқы айналымда молдовалық Эмилия Кречунды 13:2 есебімен, ширек финалда украиналық Надия Соколовсканы 9:1 есебімен жеңді. Алайда жартылай финалда қытайлық Зелу Лиге 2:4 есебімен жол берді.

Қола медаль үшін өткен кездесуде Жәмила жапониялық Махиро Еситакэмен белдесіп, 4:6 есебімен жеңіліп қалды. Осылайша, ол әлем чемпионатындағы кезекті жүлдесін иелене алмады. Айта кетейік, Жәмила бұған дейін 2021, 2022 және 2024 жылдары әлем чемпионатының күміс, 2023 жылы қола жүлдесін жеңіп алған.

59 келідегі Алтын Шағаева да жартылай финалға дейін жетті. Ол түркиялық Бедиха Гюнді 3:1 есебімен, польшалық Йовита Мария Вжесеньді 5:1 есебімен жеңді. Алайда финал жолындағы кездесуде Үндістан балуаны Манишаға есе жіберді. Қола медаль үшін өткен белдесуде Алтын моңғолиялық Болортуя Хурелхууға тушемен жеңіліп, жүлдесіз қалды.

Осылайша, әйелдер күресінен Қазақстан құрамасы бір қола медаль иеленді. Зейнеп Баянова тұғырға көтерілсе, Нилуфар Раимова, Жәмила Бақбергенова және Алтын Шағаева өз салмақ дәрежелерінде үздік бестікке енді.

Қазақстан құрамасы бес медальмен аяқтады

Астанада өткен әлем чемпионатында Қазақстан құрамасы жалпы бес медаль жеңіп алды. Оның біреуі – күміс, төртеуі – қола. Ел қоржынына жүлделердің басым бөлігі грек-рим күресінен түсті. Бұл бағытта үш балуан қола медаль иеленсе, еркін күрестен бір күміс, әйелдер күресінен бір қола жүлде бұйырды.

Қазақстан құрамасының жүлдегерлері:

• Нұрқожа Қайпанов – күміс (еркін күрес, 74 келі);

• Исхар Курбаев – қола (грек-рим күресі, 55 келі);

• Айдос Сұлтанғали – қола (грек-рим күресі, 60 келі);

• Бағдат Сабаз – қола (грек-рим күресі, 67 келі);

• Зейнеп Баянова – қола (әйелдер күресі, 50 келі).

Сонымен қатар Асыл Айтақын, Нилуфар Раимова, Жәмила Бақбергенова және Алтын Шағаева сынды балуандар жүлдеге бір қадам жетпей, бесінші орынға тұрақтады. Бірқатар спортшы жұбаныш белдесулеріне дейін жеткенімен, шешуші кездесулерде қарсыластарына жол берді.

Жалпы медаль есебінде Қазақстан 15-орынға тұрақтады.

Әлем чемпионатының көшін АҚШ құрамасы бастады. Америкалық спортшылар 7 алтын, 2 күміс және 6 қола медаль жеңіп алып, жалпы саны 15 жүлдемен бірінші орынға шықты.

Екінші орынға 6 алтын, 4 күміс және 5 қола медаль иеленген Иран құрамасы жайғасса, Ресей балуандары 4 алтын, 3 күміс және 7 қола жүлдемен үздік үштікті түйіндеді.

Айта кетейік, Астана күрес түрлерінен әлем чемпионатын жеті жыл үзілістен кейін қайта қабылдады. Бұған дейін елордада мұндай деңгейдегі дүбірлі дода 2019 жылы өткен болатын. Биылғы жарысқа 135 елден 900-ден астам спортшының қатысуы Қазақстан үшін халықаралық спорттық жарыстарды ұйымдастырудағы ауқымды тәжірибе болды.