Ақпанда баспана алған ұта ма, ұтыла ма? – қаржыгер түсіндірді

Қазақстанда базалық мөлшерлеменің 18% деңгейіне көтерілуі екінші деңгейлі банктердің несие пайыздарының өсуіне әсер етті. Қаржы сарапшысы Дулат Мыңбаев бұл шешімнің ақша нарығы мен инфляцияға ықпалын түсіндірді, деп хабарлайды BAQ.KZ тілшісі.

Сарапшының айтуынша, базалық мөлшерлеменің өзгеруі ақша нарығындағы пайыздық мөлшерлеме мен айырбас бағамы арқылы инфляция деңгейіне әсер етеді.

Мысалы жоғары базалық мөлшерлеме ақша нарығындағы пайыздық ставканың өсуіне, содан кейін қаржы нарығындағы қаражаттың қымбаттауына әкеледі. Бұл өз кезегінде халық пен кәсіпорындардың тұтыну мен үнемдеудегі шешіміне әсер етеді. Барынша аз тұтыну мен көбірек үнемдеу – инфляцияны тежейтін құбылыс, - дейді ол.

Оның сөзінше, базалық мөлшерлеменің өзгеруі қысқа мерзімде айтарлықтай нәтиже бермейді.

Базалық мөлшерлеменің өзгеруі ортамерзімді кезеңдегі инфляцияға 1,2-1,8 жыл ішінде әсер етеді, ал қысқамерзімді кезеңде оның әсері шектеулі болады, - деді қаржыгер.

ҚҚС өсімі: Құрылыс нарығы жаңа кезеңге өтеді

Сарапшы қосымша құн салығының 12%-дан 16%-ға дейін көтерілуіне де назар аударды. Оның айтуынша, бұл өзгеріс құрылыс нарығында ішкі қайта құрылымдауға алып келуі мүмкін.

Бұл – нарықтың өз ішінде қайта құрылатын, ойыншылардың стратегиясы өзгеретін, сұраныс пен ұсыныс жаңа деңгейде қалыптасатын уақыт болады, - дейді Мыңбаев.

ҚҚС енгізілуі құрылыс компанияларының шығындарын көбейтеді. Бұл бағаға ықпал етпей қоймайды. Алайда өсім барлық объектіге бірдей әсер етпейді. Кейбір санаттағы тұрғын үйлерде баға тұрақты болып қалуы мүмкін. Сондықтан нарықта таңдамалы өсім қалыптасады.

Жылжымайтын мүлік нарығындағы сарапшылардың айтуынша:

• ⁠ликвидті жобаларда баға өсе береді;
• орта сегментте тоқырау күтіледі;
• құны шектен тыс көтерілген объектілерде баға түзетіледі.

Ипотека: Күте тұрған дұрыс па?

Дулат Мыңбаев қазіргі жағдайда жоғары пайызбен ұзақ мерзімді ипотека рәсімдеу тиімсіз болуы мүмкін екенін айтты.

Ипотекаға қомақты қаражат салынатындықтан жоғары пайызбен ұзақ мерзімге рәсімдеу өте тиімсіз болады. Сондықтан, біршама уақыт коммерциялық банктерден ипотека рәсімдемей күте тұрған дұрыс болады, - деп түсіндірді.

Сарапшы нарықты әкімшілік араласусыз, табиғи тетіктер арқылы реттеу қажет деген пікірде.

Алдағы 1-2 жылда базалық мөлшерлеме төмендеп, ипотека сәл арзандауы мүмкін. Сол уақытқа дейін ақша жинау тиімдірек. Себебі қазіргі базалық мөлшерлеме тым жоғары. Мұндай кезде теңгедегі активтердің кірістілігі баспана бағасының өсуінен жоғары болмақ, - деді Дулат Мыңбаев.

Осылайша Мыңбаев базалық мөлшерлеменің жоғары болуы инфляцияны тежеуге бағытталғанымен, несие нарығына қысым түсіріп отырғанын атап өтті. Ал ҚҚС өсімі құрылыс саласында жаңа баға теңгерімін қалыптастыруы ықтимал.

Тұрғын үй нарығы баяулады: Қаңтарда мәмілелер саны 47,8%-ға азайды

2026 жылғы қаңтар айында тұрғын үйді алып-сату бойынша 27 745 мәміле тіркелді. Бұл көрсеткіш 2025 жылғы желтоқсанмен салыстырғанда (53 128) 47,8%-ға аз.
Мәмілелер санының төмендеуі еліміздің барлық өңірінде тіркелген.

Көш басында – Астана мен Алматы

Мәмілелер саны бойынша Астана қаласы алда тұр – 5 375 мәміле (19,4%). Алматы қаласында 5 191 мәміле (18,7%) тіркелген. Үшінші орында Қарағанды облысы – 2 241 мәміле (8,1%). Ал ең төмен көрсеткіш Ұлытау облысында байқалды. Мұнда қаңтар айында бар болғаны 283 мәміле жасалған, бұл жалпы көлемнің 1,0%.

Пәтер нарығы: Бір бөлмеліге сұраныс жоғары

Көппәтерлі үйлердегі тұрғын үй мәмілелері 47,2%-ға азайып, 19 452 мәмілеге кеміді.

2026 жылдың қаңтарында пәтерлер бойынша барлығы 21 725 мәміле жасалған. Бұл – барлық мәміленің 78,3%-ы. Бөлмелер саны бойынша 1 бөлмелі пәтерлер сатылымы басым болды.

Жеке тұрғын үйлер бойынша мәмілелер саны 49,6%-ға азайды. Қаңтар айында барлығы 6 020 мәміле тіркелген. Жеке тұрғын үйлер сегментіндегі төмендеу де еліміздің барлық өңірінде байқалды.

Нарықтағы үрдіс нені көрсетеді?

Қаңтардағы айтарлықтай төмендеу желтоқсан айындағы маусымдық белсенділіктен кейінгі табиғи бәсеңдеу болуы мүмкін. Дегенмен мәмілелер санының барлық өңірде қысқаруы нарықтағы жалпы белсенділіктің әлсірегенін аңғартады. Алдағы айларда ипотекалық мөлшерлемелер, халықтың сатып алу қабілеті және салықтық өзгерістер тұрғын үй нарығының динамикасына тікелей әсер етуі ықтимал.