Алпыс жылдық шежіре және аудандық баспасөздің тағдыры

Газет – уақыттың үнін қағазға түсіретін шежіре. Оның әр жолында бір дәуірдің тынысы, әр санында бір кезеңнің ізі жатады. Жаңалық ұмытылар, күн өзгерер, ұрпақ алмасар. Бірақ газет бетіне түскен тарих ешқашан жоғалмайды. Сондықтан баспасөз – қоғамның бүгінін баяндайтын ғана емес, ертеңіне аманат қалдыратын рухани мұра.

Биыл Жамбыл ауданы үшін ерекше мерейтой. Ауданның қоғамдық-саяси өмірімен біте қайнасқан, елдің қуанышы мен қиындығын қатар бөліскен, бірнеше буынның тағдырын, тұтас бір өңірдің тыныс-тіршілігін хатқа түсірген «Шұғыла» – «Радуга» газетінің жарық көргеніне алпыс жыл толып отыр.

Алпыс жыл... Бұл – бір басылымның ғұмыры ғана емес. Бұл – бірнеше буын журналистердің маңдай тері, редакция қабырғасынан түлеп ұшқан талай қаламгердің қолтаңбасы, ең бастысы – аудан халқының сенімі.

Мерейтойдың Бұқаралық ақпарат құралдары қызметкерлері күнімен тұспа-тұс келуі де ерекше мәнге ие. Өйткені бұл күн тек журналистердің кәсіби мерекесі ғана емес, қоғам алдындағы жауапкершілікті, сөздің салмағын, ақпараттың құнын тағы бір мәрте саралайтын күн.

Бүгінгі әңгіме бір газеттің мерейтойымен ғана шектелмейді. Бұл – аудандық баспасөздің өткені мен бүгініне көз жүгіртіп, оның ертеңі туралы толғанатын сәт.

Аудан айнасына айналған басылым

Газеттің басты міндеті – ақпарат тарату ғана емес. Оның ең үлкен миссиясы – уақыттың шындығын хатқа түсіру.

Осы алпыс жылдың ішінде «Шұғыла» – «Радуга» газеті аудан өміріндегі мыңдаған оқиғаның куәсі болды. Басылым беттерінде ауыл шаруашылығының өркендеуі, әлеуметтік-экономикалық өзгерістер, білім мен мәдениеттің дамуы, медицина саласындағы жаңалықтар, елдік бастамалар мен қарапайым еңбек адамдарының тағдыры кеңінен жазылды.

Бұл басылым аудан тұрғындары үшін ақпарат көзі ғана емес, туған өлкенің шежіресіне айналды.

Бүгінде аудан тарихын зерттеген кез келген адам алдымен газет мұрағатына жүгінеді. Себебі онда ондаған жылдар бойы жиналған баға жетпес деректер, сирек фотосуреттер, ел ағаларының естеліктері, тарихи шешімдер мен маңызды оқиғалар сақталған.

Кейде бір ғана газет тігіндісі тұтас бір кезеңнің келбетін көз алдыңа әкеледі. Белгілі бір ауылдың қалай бой көтергенін, мектептің қалай ашылғанын, еңбек озаттарының есімдерін, елге еңбегі сіңген азаматтардың өмір жолын сол сарғайған беттерден оқуға болады.

Сондықтан аудандық газет – бүгінгі күннің ғана емес, келешек ұрпаққа қалатын тарихи құжат.

Уақыт сүзгісінен өткен шежіре

Алпыс жыл – бір адамның ғұмырына татитын уақыт.

Осы жылдардың ішінде ел де өзгерді, қоғам да өзгерді, заман да жаңарды. Кеңестік кезеңнен Тәуелсіз Қазақстанға дейінгі тарихи бетбұрыстардың бәрі аудандық газет беттерінен көрініс тапты.

Тәуелсіздіктің алғашқы жылдарындағы қиындықтар, нарықтық экономиканың қалыптасуы, ауылдардың қайта түлеуі, мемлекеттік бағдарламалардың жүзеге асуы, жаңа мектептердің, балабақшалардың, мәдениет үйлері мен әлеуметтік нысандардың ашылуы – мұның бәрі «Шұғыла» – «Радуга» газетінің назарынан тыс қалған емес.

Газет әр кезеңнің жылнамасын жасап қана қойған жоқ. Ол сол уақыттағы халықтың көңіл күйін, үміті мен сенімін, елдің тынысын дәл жеткізе білді.

Сондықтан басылым мұрағаты – сарғайған қағаз емес, ауданның алпыс жылдық өмірбаяны.

Аудандық баспасөздің ерекше миссиясы

Бүгінгі күні ақпарат секундына таралады. Әлеуметтік желілер мен түрлі интернет платформаларда жаңалық үздіксіз жарияланып жатыр. Алайда ақпараттың көп болуы оның сапалы екенін білдірмейді. Кейде тексерілмеген дерек қоғамды адастырады. Кейде асығыс жарияланған ақпарат халық арасында түсінбеушілік туғызады. Осындай кезде кәсіби журналистиканың, әсіресе аудандық баспасөздің маңызы бұрынғыдан да арта түседі.

Жергілікті газет ең алдымен өз өңірінің тыныс-тіршілігін жақсы біледі. Ол ауылдағы бір көшенің мәселесін де, қарапайым еңбек адамының жетістігін де назардан тыс қалдырмайды.

Республикалық ақпарат құралдары үшін шағын көрінетін мәселе аудан тұрғындары үшін үлкен маңызға ие болуы мүмкін. Сондықтан аудандық газет – жергілікті қоғамның үнін жеткізетін ең жақын ақпарат алаңы. Сонымен қатар ол ұлттық құндылықтарды насихаттайтын рухани мектеп. Газет бетінде жарияланған туған өлке тарихы, ауыл шежіресі, ардагерлердің естеліктері, елге еңбегі сіңген азаматтар туралы мақалалар жас ұрпақтың туған жерге деген сүйіспеншілігін арттырады.

Бұл – аудандық басылымның ешқашан өзгермейтін басты миссиясы.

Журналистика – қоғам алдындағы жауапкершілік

Журналистика – тек ақпарат жеткізу емес. Бұл – қоғам алдындағы үлкен жауапкершілік. Әсіресе аудандық журналист үшін бұл жауапкершілік екі есе ауыр. Себебі ол жазған әр сөзді ертең сол өңірдің адамдары оқиды, сол кейіпкерлермен бетпе-бет кездеседі.

Сондықтан жергілікті баспасөзде жеңіл-желпі сөзге, тексерілмеген дерекке, асығыстыққа орын жоқ. Әр мақала – ой сүзгісінен өтеді, әр дерек бірнеше рет нақтылаудан өтеді.

Аудандық тілші көбіне көзге көріне бермейтін, бірақ қоғам үшін маңызды тақырыптарды көтереді. Ол ауылдағы жолдың жағдайын, ауызсу мәселесін, мектептің жай-күйін, еңбек адамының жетістігін жазу арқылы қоғамның шынайы келбетін көрсетеді.

Кейде бір шағын мақала тұтас бір түйткілдің шешілуіне түрткі болады. Кейде қарапайым еңбек адамы туралы жазылған материал оның еңбегін елге танытады. Ал кейде газет бетінде көтерілген мәселе билік пен халық арасындағы көпірге айналады.

Сондықтан аудандық журналистика – күнделікті жұмыс емес, үздіксіз қоғамдық миссия.

Цифрлық дәуірдің сын-қатері бар

Қазіргі ақпараттық кеңістік түбегейлі өзгерді. Бір кездері газет пен теледидар негізгі ақпарат көзі болса, бүгінде смартфон мен әлеуметтік желі алдыңғы орынға шықты.

Ақпараттың жылдам таралуы – заман талабы. Бірақ оның өзімен бірге жаңа қауіптер де келді. Тексерілмеген ақпарат, жалған жаңалықтар, эмоцияға негізделген посттар көбейіп кетті.

Осындай жағдайда аудиторияның ақпараттық мәдениеті де өзгеріп жатыр. Бір бөлігі жылдам жаңалыққа үйренсе, енді бір бөлігі сенімді дерек іздейді.

Осы екі бағыттың ортасында аудандық газеттердің орны айқындала түседі. Себебі жергілікті басылым – тек ақпарат таратушы емес, сүзгіден өткен, тексерілген, жауапты ақпарат көзі.

Дегенмен жаңа дәуір аудандық баспасөзге де үлкен талап қойып отыр. Қағаз нұсқамен ғана шектелу жеткіліксіз. Оқырман цифрлық кеңістікте де газетті көргісі келеді, жедел ақпарат алғысы келеді.

Сондықтан көптеген аудандық басылымдар әлеуметтік желілерге, сайттарға, онлайн платформаларға бейімделіп, жаңа форматқа көшіп жатыр. Бұл – уақыт талабы.

Бірақ формат өзгергенімен, басты қағида өзгермейді: шындық, жауапкершілік және сенім.

Бас редактор бағаны

«Сенім бар жерде газет те өмір сүреді»

«Шұғыла» – «Радуга» газетінің өткені мен бүгініне көз жүгірту үшін басылымды 13 жыл басқарған ардагер бас редактор Сансызбай Бертайұлымен сұхбаттастық.

– Бүгінде аудандық баспасөздің болашағына қатысты түрлі пікір бар. Аға буын ретінде сізде не алаңдатады? Сіздің көзқарасыңыз қандай?

– Уақыт өзгерді, ақпарат тарату тәсілі өзгерді. Бірақ аудандық газеттің қоғамдағы рөлі өзгерген жоқ. Ол – халықтың үні, өңірдің шежіресі. Әлеуметтік желі ақпаратты тез таратады. Бірақ газет уақыт сүзгісінен өткен, тексерілген шынайы деректі сақтайды. Оның құндылығы да осында. Меніңше, мәселе қағазда немесе цифрлық форматта емес. Ең бастысы – сапалы материал мен оқырман сенімі. Сенім бар жерде газет те өмір сүреді.

Менің алаңдамайтыным – жастардың ізденісі, сауаттылығы мен жан-жақты дамуы. Осы орайда, аядай ауыл-аймақта тіршіілк, тілшілік қызмет етіп жүрген барлық жасқа алғыс айтамын. 

Алпыс жылдық аманат: болашаққа бастар жол

Аудандық басылымның бүгінгі даму бағыты жайлы «Шұғыла» – «Радуга» газетінің қазіргі бас редакторы Нұрасыл Сұлтанбаев былай дейді.

– Газеттің келесі кезеңі қалай басталып жатыр?

– Алпыс жылдық тарих – үлкен жауапкершілік. Біздің басты мақсатымыз – қалыптасқан беделді сақтай отырып, оны жаңа заманға бейімдеу.

Бүгінде біз тек қағаз нұсқамен шектелмейміз. Әлеуметтік желілер мен цифрлық платформалардағы жұмысымызды күшейтіп келеміз. Оқырманмен кері байланысты нығайту – басты бағыттардың бірі.

Сонымен қатар тарихи-танымдық жобаларды көбейту, ауыл өмірін кеңінен насихаттау, еңбек адамын дәріптеу – алдағы негізгі жоспарымыз.

Газеттің ең басты капиталы – оқырман сенімі. Сол сенімді сақтай алсақ, «Шұғыла» – «Радуга» алдағы жылдары да өз миссиясын жалғастыра береді.

Сөздің салмағы – сенімде

Қазіргі қоғамда ақпарат көп, бірақ сенімді ақпарат аз. Осы айырмашылық журналистиканың құнын одан әрі арттырып отыр. Сапалы журналистика – эмоцияға емес, дерекке сүйенеді. Ол асықпайды, бірақ дәл жазады. Ол көп дабыл көтермейді, бірақ маңыздысын айтады. Аудандық газет осы қағиданы ұстанғандықтан ғана уақыт сынағынан сүрінбей өтіп келеді. Ол оқырманын жақсы біледі, оның мәселесін түсінеді, оның өмірімен бірге тыныстайды.

Сондықтан аудандық басылым – жай ақпарат құралы емес, қоғамның ішкі тамырын ұстап тұрған рухани жүйе.

Алпыс жыл – бір ғана сан емес. Бұл – уақыттың үнсіз шежіресі. Алпыс жыл – мыңдаған газет беті. Алпыс жыл – жүздеген журналистің қолтаңбасы. Алпыс жыл – талай тағдырдың тарихқа айналуы. Алпыс жыл – ауыл мен аудан өмірінің үздіксіз жылнамасы. Алпыс жыл – оқырман сенімі. Алпыс жыл – тоқтаусыз жалғасып келе жатқан рухани қызмет.

Осы жылдар ішінде «Шұғыла» – «Радуга» газеті бір ғана басылым емес, ауданның рухани өзегіне айналды. Ол уақыттың өзгерісін қағазға түсіріп қана қойған жоқ, сол өзгерістердің куәсі болды.

Уақытпен үндескен басылым

Қоғам өзгерді. Заман жаңарды. Ақпарат тарату тәсілі түбегейлі өзгеріске түсті. Бірақ соған қарамастан, аудандық баспасөздің табиғаты сақталып қалды.

Өйткені газет – тек жаңалық емес. Ол – жады. Газет – тек оқиға емес. Ол – шындықтың ізі. Газет – тек ақпарат емес. Ол – қоғамның өзімен сөйлесетін тіл.

Сондықтан «Шұғыла» – «Радуга» газеті бүгін де өз миссиясынан айныған жоқ. Ол әлі де ауданның тынысын жеткізіп, елдің сөзін сөйлеп келеді. «Шұғыла» газеті – ел өміріндегі өзекті мәселелерді көтеріп, қоғам мен оқырман арасындағы алтын көпірге айналған басылым. Бұл қара шаңырақта Арғынбай Бекбосын, Жандар Кәрібаев және тағы да көптеген атпал журналистер қалам тербеп, өңірлік журналистиканың дамуына зор үлес қосты. Уақыт талабына сай жаңарып, мазмұны тереңдеп келе жатқан газет алдағы уақытта да өңірдің тыныс-тіршілігін кеңінен қамтып, шынайы ақпарат пен сапалы сараптаманы ұсынуды жалғастыра бермек. Редакция ұжымы оқырман сенімін ақтау жолында жүйелі жұмыс атқара береді.

Қай дәуір болмасын, қоғамға ең қажет дүние – сенімді ақпарат пен әділ сөз. Осы тұрғыдан алғанда аудандық баспасөздің орны бөлек. Ол үлкен саясаттың да, үлкен реформаның да ішінде жүрмесе де, сол саясат пен реформаның қарапайым халыққа қалай әсер етіп жатқанын көрсетеді.

«Шұғыла» – «Радуга» газеті осы міндетті алпыс жыл бойы абыроймен атқарып келеді. Бұл – жай статистика емес, бұл – үлкен мектеп, үлкен тәжірибе, үлкен жауапкершілік. Бүгінгі мерейтой – өткенге тағзым ғана емес. Бұл – болашаққа бағыт. Өйткені бір басылымның тағдыры – бір өңірдің ақпараттық мәдениетімен, рухани деңгейімен тікелей байланысты. Алпыс жыл бойы ауданның қуанышы мен қиындығын бірге бөліскен газет алдағы уақытта да жаңа дәуірдің талаптарына бейімделе отырып, өз оқырманымен бірге жасай беретініне сенім мол.

БАҚ қызметкерлері күні қарсаңында және «Шұғыла» – «Радуга» газетінің 60 жылдық мерейтойына орай басылымның ардагерлері мен қазіргі ұжымына шынайы құрмет білдіреміз. Сіздердің қаламдарыңыз арқылы ауданның тарихы жазылып келеді. Сіздердің еңбектеріңіз арқылы қоғамның шындығы көрініс табуда. Сіздердің жауапкершіліктеріңіз арқылы оқырман сенімі сақталуда. Шығармашылық табыс, сарқылмас шабыт және оқырман сенімі әрдайым серіктеріңіз болсын!