Алматыдағы тау кластері қала экономикасына қалай әсер етуі мүмкін?

Алматы тау кластерін дамыту өңірді жыл бойы туристер келетін орталыққа айналдыруға мүмкіндік береді. Ол үшін тау бөктеріндегі трассалар мен аспалы жолдарды кеңейтіп қана қоймай, маусымаралық кезеңде демалуға қолайлы жағдай жасау, туристік бағыттардың қауіпсіздігін арттыру және табиғи экожүйелерді сақтау қажет. Сарапшылар Алматының әлемге танымал тау курорттарымен бәсекелесуге әлеуеті бар екенін айтады. Дегенмен көп нәрсе жоспарлардың қаншалықты жүзеге асатынына байланысты. Толығырақ BAQ.KZ материалынан оқыңыз.

Соңғы жылдары Алматы Қазақстанның ең ірі мегаполисі ретіндегі орнын нығайтып қана қоймай, халықаралық туризм орталығына айналуға да ұмтылып келеді. Осы бағыттағы ауқымды жобалардың бірі – Алматы тау кластері. Ол қала айналасындағы таулы аумақтарды кешенді дамытуды көздейді. Мемлекет пен инвесторлар Қазақстаннан және шетелден келетін туристерді жыл бойы қабылдай алатын заманауи инфрақұрылым қалыптастыруды жоспарлап отыр.

Алайда тау туризмін дамыту туристер санын арттырумен ғана шектелмейді. Туристік ағынды тиімді бөлу, қызмет көрсету сапасын жақсарту, жаңа жұмыс орындарын ашу және бизнестің қысқы не жазғы маусымның ұзақтығына тәуелділігін азайту да маңызды міндеттердің қатарында. Алматының жоспары халықаралық тәжірибеге қаншалықты сай келеді? Қала әлемге әйгілі еуропалық курорттармен бәсекелесуі үшін не істеуі керек?

Алматы тауларына жиі баратын белсенді Ақтоты Қадыржанованың айтуынша, өңірдің табиғи әлеуеті халықаралық туризм картасында әлдеқайда маңызды орын алуға мүмкіндік береді.

«Алматының табиғи артықшылықтары мол. Іле Алатауы үлкен қаланың іргесінде орналасқан. Сондықтан туристердің тауға жету үшін ұзақ жол жүруіне тура келмейді. Бұған қоса, қарлы маусымның ұзақтығы қысқы спорт түрлерін дамытуға қолайлы жағдай жасайды. Ал жазда өңір жаяу серуендеуді, табиғи бағыттармен саяхаттауды және белсенді демалысты ұнататындарды тартады.

Дегенмен табиғи әлеуеттің өзі жеткіліксіз. Еуропалық курорттармен бәсекелесу үшін жекелеген нысандарды дамытумен шектелмей, біртұтас туристік жүйе қалыптастыру қажет. Онда көлік қатынасы, аспалы жолдар, қонақүйлер, сервистік орталықтар, қауіпсіздік шаралары мен түрлі қызметтер өзара үйлесімді жұмыс істеуі керек», – дейді сарапшы.

Алматыға тау кластері не үшін қажет?

Көптеген елде тау туризмі табыс әкелетін маңызды саланың біріне айналып, өңірлердің дамуына серпін беріп отыр. Ірі тау курорттарының айналасында қонақүйлер, қоғамдық тамақтану орындары, көлік қызметі, сауда нысандары, экскурсия ұйымдастыратын компаниялар мен жабдықтарды жалға беру орындарын қамтитын тұтас экономикалық жүйе қалыптасады. Мұндай тәсіл курорттардың табысын тек аспалы жолдардың жұмысымен шектемей, туристердің бүкіл сапар бойындағы шығындарынан да пайда табуға мүмкіндік береді.

Алматының бұл бағытта маңызды артықшылығы бар. Таулы аумақтар ірі қаланың маңында орналасқан. Қаланың өзінде қонақүйлер, мейрамханалар, әуежай, сауда орындары және туристерге қажетті басқа да қызметтер бар. Бұл қаладағы демалыс пен таудағы саяхатты біртұтас туристік өнім ретінде ұсынуға мүмкіндік береді.

Сонымен қатар Медеу мен Шымбұлақ сияқты танымал бағыттарға келушілердің көбеюі қолданыстағы инфрақұрылымға түсетін салмақты арттырып отыр. Туристер ағыны ұлғайған сайын орналастыру орындарын көбейту, көлік қатынасын жақсарту және балама туристік бағыттарды ұсыну қажеттігі туындайды.

Алматы тау кластерін дамыту осы мәселені бірнеше аумақты өзара байланыстырып, туристерді тартатын жаңа орындарды қалыптастыру арқылы шешуді көздейді. Яғни келушілердің шектеулі саны бірнеше танымал нысанға ғана шоғырланбай, кеңірек аумаққа таралып, түрлі бағытпен саяхаттай алады.

Мұндай модель тау туризмі жақсы дамыған елдерде кеңінен қолданылады. Ірі курорттар бір ғана шаңғы базасынан тұрмайды. Олар өзара байланысқан кешен ретінде жұмыс істейді. Туристер бірнеше бағыттың бірін таңдап, ортақ инфрақұрылымды пайдалана алады әрі өңірде бірнеше күн аялдауға мүмкіндік алады.

Әлемдегі жетекші тау курорттары қалай жұмыс істейді?

Тау туризмін кешенді дамытудың мысалы ретінде Франциядағы «Ле-Труа-Валле», Австриядағы «Ски-Арльберг» және Андоррадағы «Грандвалира» курорттарын атауға болады. Бұл бағыттарда тау шаңғысы трассаларының, аспалы жолдардың, қонақүйлер мен қызмет көрсету нысандарының дамыған желісі бар. Олардың тартымдылығы аумағының үлкендігімен ғана емес, туристердің бір сапар барысында түрлі қызметті пайдалана алуымен де ерекшеленеді.

Мұндай тәсіл туристердің демалыс орнында ұзағырақ болуына ықпал етеді. Қонақтар өздерінің дайындығына қарай демалысын жоспарлап, қолайлы трассаларды таңдай алады. Сондай-ақ мейрамханалар мен басқа да нысандарға барып, көлік қызметін пайдаланып, туристік орталықтардан қажетті ақпарат ала алады.

Алматы үшін бұл тәжірибе, ең алдымен, жүйелі тәсіл тұрғысынан маңызды. Тау кластерін дамыту әртүрлі туристік аймақтардың келушілер үшін өзара бәсекелесуіне емес, бірін-бірі толықтыруына жағдай жасауды көздейді. Соның нәтижесінде туристер ағыны бірнеше бағытқа бөлініп, әр аумақтың мүмкіндігі тиімді пайдаланылмақ.

Бұл ретте халықаралық мамандардың қатысуы да маңызды рөл атқарады. Алматы тау кластерінің бас жоспарын әзірлеу кезінде туризм саласында тәжірибесі бар консалтингтік ұйымдар мен компаниялар, соның ішінде «Хорват Эйч-Ти-Эл», «Стем Интернэшнл» және Андорраның «Пас Грау Интернэшнл» компаниясы тартылған.

Шетелдік кеңесшілерді тарту халықаралық нарықта қолданылатын тәжірибелерді ескеріп, оларды Алматының ерекшеліктеріне бейімдеуге мүмкіндік береді. Алайда шетелдік мамандардың қатысуы жобаның табысты болуына өздігінен кепілдік бермейді. Нәтиже жобалаудың сапасына, қаржыландыруға, белгіленген мерзімдердің сақталуына және ұсынылған шешімдердің туристер қажеттілігіне қаншалықты сай келетініне байланысты болады.

Жеке курорттардан біртұтас туристік жүйеге көшу

Алматы тау кластерінің тұжырымдамасы шығыс, орталық және батыс бағыттарын дамытуды көздейді. Болашақта туристік инфрақұрылым Түрген шатқалынан Қаскелеңге дейінгі аумақты қамтуы тиіс.

Жоспар бойынша жаңа аспалы жолдар, қонақүйлер, сервистік орталықтар мен демалыс орындары салынады. Трассалар желісін кеңейту тау шаңғысы спортымен айналысуға мүмкіндік беріп қана қоймай, таулы аумақтың әр бөлігіне түсетін жүктемені де тең бөлуге жол ашады.

Халықаралық тәжірибе көрсеткендей, курорттың бәсекеге қабілеттілігі трассалардың ұзындығымен ғана өлшенбейді. Туристер үшін қызметтерді оңай брондау, түсінікті бағыттағыштар, маршруттардың жай-күйі, тұру орындарының сапасы, көлік қатынасының қолайлылығы мен қауіпсіздік те маңызды.

Егер келушілерге нысандар арасында қатынау жолын өз бетінше іздеуге, көлік қоятын орын табуға немесе әртүрлі қызмет көрсету жүйелерін түсінуге тура келсе, инфрақұрылым қаншалықты ауқымды болғанымен, сапардан алған әсері көңілден шықпауы мүмкін.

Сондықтан кластерді дамыту кезінде оның барлық бөлігінің үйлесімді жұмыс істеуіне баса назар аудару қажет. Бірыңғай ақпараттық жүйе, қолайлы көлік қатынасы және өзара байланысқан туристік қызметтер таудағы демалысты шетелдік қонақтар үшін де, Қазақстан тұрғындары үшін де жайлы ете алады.

Бұған қоса, демалыс орындарының географиясын кеңейту шағын және орта бизнестің дамуына жол ашады. Жаңа туристік бағыттардың айналасында дәмханалар, жабдықтарды жалға беру орындары, қонақ үйлер, экскурсия ұйымдастыратын компаниялар мен жергілікті өнім өндірушілер үшін жаңа мүмкіндіктер пайда болады.

Тау туризмі неге тек қыс мезгілімен шектелмеуі керек?

Алматы тау кластерін дамытудың негізгі міндеттерінің бірі – төрт маусым бойы жұмыс істейтін туристік модельге көшу. Көптеген елде тау курорттары қысқы маусымға ғана тәуелді болудан әлдеқашан арылған. Жылы мезгілде олар жаяу серуендеу бағыттарын, велосипед тебуді, альпинизмді, экскурсиялар мен экотуризмді ұсынады.

Алматы үшін көктем мен күздегі маусымаралық кезең мәселесі ерекше өзекті. Бұл уақытта ауа райына байланысты әдеттегі демалыс түрлерінің мүмкіндігі шектелуі мүмкін. Соның салдарынан туристер ағыны азайып, инфрақұрылымның бір бөлігі толық пайдаланылмай қалады.

Қоғам мен мемлекет арасындағы өзара іс-қимыл мәселелері жөніндегі сарапшы Андрей Андреев бұл мәселені шешу үшін таудағы демалысты ұйымдастыру тәсілін қайта қарау қажет деп есептейді.

«Негізгі міндет – тау туризмін қыста шаңғы тебу, жазда жаяу серуендеумен ғана шектеп қарауды доғару. Көктем мен күздің де өзіндік артықшылықтары бар. Бірақ туристерге осы мезгілдерге сай демалыс түрлерін ұсыну қажет. Мәселен, жаңбырлы күндері спа-орталықтарға, сауықтыру кешендеріне, термалды демалыс орындарына және тыныш демалуға қолайлы нысандарға сұраныс артуы мүмкін. Егін жинау кезеңінде гастрономиялық фестивальдер өткізуге, ал қонақүйлерде корпоративтік іс-шаралар, конференциялар мен командалық кездесулер ұйымдастыруға болады. Туристік ұсыныстар неғұрлым алуан түрлі болса, маусымаралық кезең бизнестің амалсыз тоқтап тұратын уақыты болудан қалады», – деді Андрей Андреев.

Оның айтуынша, жаңа ұсыныстар әзірлегенде Іле Алатауының табиғи ерекшеліктерін ескеру керек. Көктем мен күзде жауын-шашын көбейеді, кейбір соқпақтар лайланып, тайғақ болады. Ал көктемде қар көшкіні қаупі артады. Сондықтан бұл мезгілдерде тек шатырлы лагерьлер мен экстремалды туризмге басымдық беру орынды емес.

Сарапшы болашағы бар бағыттардың бірі ретінде сауықтыру туризмін атады. Атап айтқанда, Алма-Арасан мен Горельник маңындағы ыстық бұлақтар орналасқан аумақтарды жаңғыртуға, спа-орталықтар, санаторийлер мен күш-қуатты қалпына келтіруге арналған кешендер ашуға болады.

Тағы бір мүмкіндік – оқиғалы туризм. Күзде апорт пен басқа да ауыл шаруашылығы дақылдары пісетін кезеңде гастрономиялық фестивальдер өткізіп, туристерді жергілікті өнімдермен және дәстүрлермен таныстыруға болады. Сонымен қатар музыкалық және әдеби іс-шаралар, суретшілерге арналған шығармашылық резиденциялар, құстарды бақылау және экологиялық экскурсиялар да қызығушылық тудыруы мүмкін.

Көктем мезгілінде жабайы қызғалдақтардың, Сиверс алмасының және өрік ағаштарының гүлдеуіне арналған бағыттарды дамытуға мүмкіндік бар. Мұндай бағдарламалар өңірдің табиғаты мен биоалуантүрлілігіне қызығатын шетелдік туристер үшін ерекше тартымды болуы мүмкін.

Корпоративтік туризм де маңызды бағыттардың біріне айнала алады. Көктем мен күз іскерлік кездесулер, стратегиялық сессиялар және командалық іс-шаралар өткізуге қолайлы. Тау қонақүйлері компанияларға тұру, тамақтану және бос уақытты ұйымдастыру қызметтерін біріктіретін кешенді бағдарламалар ұсына отырып, осы сұранысты пайдалана алады.

Туристерге қандай нысандар жетіспейді?

Андреевтің пікірінше, жыл бойы туризмді дамытуға кедергі келтіретін мәселелердің бірі – маусымаралық кезеңде демалуға арналған қолжетімді әрі жайлы орындардың аздығы. Қазіргі инфрақұрылым негізінен қымбат қонақүйлер мен келушілерге қарапайым қолайлы жағдайлар да жетіспеуі мүмкін табиғи маршруттардан тұрады.

«Алматыда туристік қызметтердің орташа бағалы сегментін дамыту қажет. Адам қымбат премиум демалысқа ақша жұмсамай-ақ, бірнеше сағат жайлы уақыт өткізе алатын немесе демалыс күндері аялдайтын орындар болуы керек. Мысалы, жыл бойы жұмыс істейтін глэмпингтер, экологиялық қонақүйлер, отбасылық демалысқа арналған шағын кешендер мен ауа райына қарамастан қызмет көрсететін жабдықталған алаңдар ашуға болады.

Сонымен қатар танымал маршруттарды абаттандырып, күрделі учаскелерге арнайы төсемдер орнату, соқпақтарды жақсарту және визит-орталықтар желісін кеңейту маңызды. Турист қай бағытпен жүре алатынын, қай жерде демалуға болатынын, ақпаратты қайдан алатынын және санитариялық тораптарды қалай пайдаланатынын білуі керек. Сапардан алған әсердің сапасын көбіне осындай қарапайым көрінетін шешімдер айқындайды», – деп атап өтті сарапшы.

Ол мысал ретінде Аюсай мен Горельник визит-орталықтарын келтірді. Бұл нысандар таулы аймақтарда жабдықталған демалыс орындарына сұраныс бар екенін көрсетеді. Мұндай орталықтар бірден бірнеше міндет атқара алады: туристерге маршруттар туралы ақпарат беру, демалатын орын ұсыну, ыстық сусындар сату, дәрістер мен экскурсиялар өткізу, сондай-ақ санитариялық инфрақұрылымға қолжетімділікті қамтамасыз ету.

Ауа райы құбылмалы өңірлерде мұндай орталықтар желісін кеңейтудің маңызы зор. Жаңбырдан немесе суықтан паналайтын, мамандардан кеңес алып, бағытын өзгерте алатын орындардың болуы тауға балаларымен бірге келетін отбасыларға, жаңадан саяхаттай бастағандарға және шетелдік қонақтарға қолайлы жағдай жасайды.

Дегенмен жайлылықпен қатар қауіпсіздікке де көңіл бөлу қажет. Таулы аймақтарда көктем мен күзде сел, тас құлауы және көшкін қаупі сақталады. Кейбір учаскелерде тұрақты ұялы байланыс та жоқ.

Сондықтан маршруттарды абаттандырумен бірге ерте ескерту жүйесін дамыту, жылынып алуға арналған орындар жабдықтау, байланыс ұстамайтын аумақтарға SOS дабыл құрылғыларын орнату және соқпақтардың қазіргі жағдайы туралы ақпараттың қолжетімді болуын қамтамасыз ету керек. Қала, тау курорттары мен туристік лагерьлер арасында қатынайтын экологиялық таза шаттлдарды ұйымдастыру да тиімді шешімдердің бірі болуы мүмкін.

Санитариялық нысандарға да ерекше назар аудару қажет. Әсіресе танымал маршруттарда таза әрі жылы дәретханалардың болуы отбасылық және халықаралық туризм үшін маңызды. Негізгі қолайлы жағдайлар жасалмаса, туристердің тауда күні бойы жүруіне немесе бұл жерге қайта-қайта келуіне қол жеткізу қиын.

Кластердің дамуы экономикаға қалай әсер етеді?

Таулы аумақтарды кешенді дамыту туризм саласына ғана емес, тұтас Алматы экономикасына да пайда әкелуі мүмкін. Келушілер санының артуы қонақүй қызметтеріне, мейрамханаларға, жолаушылар тасымалына, экскурсияларға, спорттық жабдықтарды жалға алуға және саудаға деген сұранысты арттырады.

Алайда экономикалық нәтиже туристердің жалпы санымен ғана өлшенбейді. Олардың қанша уақыт болатыны, ақшасын қандай қызметтерге жұмсайтыны және табыстың нарық қатысушылары арасында қалай бөлінетіні де маңызды.

Егер турист тауға бірнеше сағатқа ғана келсе, жергілікті бизнестің табыс табу мүмкіндігі шектеулі болады. Ал демалыс бағдарламасы бірнеше күнге жоспарланып, оған тұру, тамақтану, экскурсиялар мен басқа да қызметтер кірсе, туристің шығыны көбірек кәсіпорынға пайда әкеледі.

Фермерлер мен жергілікті өнім өндірушілер үшін де жаңа мүмкіндіктер ашылады. Мәселен, гастрономиялық фестивальдер мен маусымдық жәрмеңкелер ауыл шаруашылығы өнімдеріне сұранысты арттыруға көмектеседі. Ал тақырыптық экскурсиялар туристерді жергілікті мәдениетпен және дәстүрлермен таныстырады.

Кәсіпкерлер үшін сұраныстың тұрақтылығы да маңызды. Егер таулы аумақтар жылына бірнеше ай ғана жұмыс істесе, бизнес маусымдық өзгерістерге бейімделуге, қызметкерлер санын қысқартуға немесе жұмысын уақытша тоқтатуға мәжбүр болады. Жыл бойы жұмыс істейтін модель табысты жоспарлауға, білікті мамандарды сақтап қалуға және қызмет сапасын арттыруға инвестиция салуға мүмкіндік береді.

Андрей Андреевтің айтуынша, төрт маусымдық туризмнің дамуы бірқатар кәсіпорынның жұмыс істеу тәртібін өзгерте алады.

«Курорт тек қыста және жазда толыққанды жұмыс істесе, көптеген компания қызметкерлерді шектеулі мерзімге жалдап, маусымаралық кезеңде жұмысын қысқартуға мәжбүр болады. Ал тұрақты туристік бағдарламалар пайда болса, қызметтерге деген сұранысты алдын ала болжау жеңілдейді. Бұл білікті мамандарды сақтап қалуға, қызмет көрсету сапасын жақсартуға және бизнесті ұзақ мерзімге жоспарлауға мүмкіндік береді.

Туристің шығыны қонақүймен немесе аспалы жолмен шектелмейді. Ол көлікке ақша жұмсайды, мейрамханаларға барады, жергілікті өнімдер сатып алады, экскурсияларға тапсырыс береді. Осылайша, тау кластерін дамыту қала экономикасына мультипликативтік әсер етуі мүмкін. Бірақ ол үшін туристік қызметтер өзара байланысып, тек жоғары маусымда ғана емес, жыл бойы жұмыс істеуі керек», – деп түсіндірді сарапшы.

Сонымен бірге болашақтағы экономикалық тиімділікті нақты көрсеткіштер арқылы бағалау қажет. Олардың қатарында туристер ағынының өзгеруі, қонақүйлердің толымдылығы, келушілердің орташа болу ұзақтығы, жеке инвестиция көлемі, тұрақты жұмыс орындарының саны және жергілікті кәсіпорындардың кірісі бар. Мұндай деректерсіз жобаның болашақтағы пайдасының ауқымы туралы нақты тұжырым жасауға әлі ерте.

Экология – ұзақ мерзімді дамудың шарты

Таулы аймақтарда туристік инфрақұрылымды кеңейту қоршаған ортаны қорғауға ерекше назар аударуды талап етеді. Іле Алатауының табиғи құндылығы жоғары. Ал келушілер санының артуы мен жаңа нысандардың салынуы экожүйелерге түсетін салмақты күшейтуі мүмкін.

Ықтимал проблемалардың қатарында қоқыстың жиналуы, өсімдіктердің зақымдануы, топырақ эрозиясы, су нысандарының ластануы және ең танымал маршруттарға шамадан тыс жүктеме түсуі бар. Сондықтан туристік аумақтарды дамыту қалдықтарды тиімді басқарумен, келушілер санын бақылаумен және табиғатты қорғау талаптарын сақтаумен қатар жүруі керек.

Құрылыс жұмыстарын жоспарлау кезінде жер бедерінің, су ресурстарының және табиғи үдерістердің ерекшеліктерін ескерген жөн. Нысандардың қоршаған ортаға ықтимал әсерін алдын ала бағалап, табиғатқа түсетін салмақты азайту шараларын қарастыру қажет.

Туристер ағынын дұрыс ұйымдастыру да маңызды. Балама маршруттар ашып, демалыс аймақтарын әртараптандыру келушілердің белгілі бір учаскелерге шоғырлануын азайтуы мүмкін. Бірақ бұл үшін жаңа бағыттар экологиялық шектеулер ескеріліп, тиісті талаптарға сай жабдықталуы керек.

Бұл тұрғыда халықаралық тәжірибе де экономикалық тиімділік пен табиғатты сақтаудың арасындағы тепе-теңдікті табуға негізделеді. Тау курортының ұзақ мерзімді тартымдылығы туристерді өңірге әкелетін табиғи ландшафттарды қаншалықты сақтай алатынына байланысты.

Алматы үшін бұл мәселенің маңызы ерекше. Туристік мүмкіндіктерді кеңейту таулы аумақтардың табиғи жағдайының нашарлауына әкелмеуі керек. Сондықтан экологияны қорғау қосымша талап ретінде емес, кластерді дамыту стратегиясының негізгі бөлігі ретінде қарастырылуы қажет.

Алматының бәсекеге қабілеттілігін не айқындайды?

Алматының халықаралық тау туризмі нарығында өз орнын нығайтуға мүмкіндік беретін бірқатар артықшылығы бар. Олардың қатарында таудың мегаполиске жақын орналасуы, табиғи ландшафттардың алуан түрлілігі, қысқы спорт пен жазғы демалыс мүмкіндіктері, сондай-ақ қалалық инфрақұрылым мен халықаралық көлік қатынасының болуы бар.

Сонымен бірге Еуропаның жетекші курорттарымен бәсекелесу үшін жаңа нысандар салу жеткіліксіз. Сапалы туристік өнім қалыптастыру қажет. Ол үшін көлік қатынасы қолайлы, демалыс аймақтарының жұмысы үйлесімді, қызмет көрсету деңгейі жоғары, тұру орындары қолжетімді, қауіпсіздік қамтамасыз етілген және төрт маусымда да түрлі демалыс түрлері ұсынылуы керек.

Кластерді дамыту ашық жоспарлаумен, жұмыс сапасын бақылаумен және табиғи мұраны сақтаумен қатар жүруі де маңызды. Халықаралық тәжірибе шешім қабылдауға негіз бола алады, алайда оны өңірдің климаттық, экологиялық және экономикалық ерекшеліктеріне бейімдеу қажет.

Осылайша, Алматы тау кластері Орталық Азиядағы ірі тау туризмі орталықтарының біріне айналу әлеуетіне ие. Дегенмен оның бәсекеге қабілеттілігі мәлімделген жобалардың ауқымымен емес, олардың қаншалықты тиімді жүзеге асатынымен және туристерге жыл бойы сапалы демалыс ұсына алуымен айқындалады.

Егер жаңа аспалы жолдар мен қонақүйлер көлік жүйесімен, қауіпсіз маршруттармен, визит-орталықтармен, сауықтыру және оқиғалы туризм бағдарламаларымен толықтырылса, Алматы туристерді тек қысқы немесе жазғы маусымның қызған шағында ғана емес, жыл бойы қабылдай алады. Бұл ретте табиғи тепе-теңдікті сақтау дамудың басты шарттарының бірі болып қалуы керек.

Туристік қызметтердің қолжетімділігі, ұсыныстардың алуан түрлілігі, сапалы сервис және табиғатқа ұқыпты қарау үйлесім тапқанда ғана Алматы халықаралық туристік нарықтағы орнын біртіндеп нығайтып, Еуропаның танымал тау бағыттарының деңгейіне жақындай алады.