5 млрд долларлық дау: Шетелдік мұнай алпауыттары Қазақстанға қарсы арбитражға жүгінді – Bloomberg
Текетірес елдегі ең ірі кен орындарына инвестор тартуға әсер етуі ықтимал.
Шетелдік мұнай компаниялары Қазақстанға қатысты көпмиллиардтық айыппұлға байланысты жаңа дауды бастады. Бұл текетірес елдегі ең ірі кен орындарының болашақ инвестициясына және дамуына әсер етуі мүмкін, деп хабарлайды BAQ.KZ тілшісі bloomberg.com сайтына сілтеме жасап.
Күкіртке байланысты айыппұл бойынша арбитраж
"Қашаған" кен орнын игеріп жатқан халықаралық операторлар халықаралық арбитраж рәсімін бастады. Бұған Қазақстан тарапынан шамамен 5 млрд доллар көлемінде салынған экологиялық айыппұл себеп болған. Айыппұл күкіртті сақтау талаптарын бұзуға байланысты салынған.
Арбитражға жүгіну туралы шешім "Қашаған" операторларының апелляциялық шағымын Астана соты өткен жылдың желтоқсанында қанағаттандырмағаннан кейін қабылданды.
Айыптауларды жоққа шығарып, мәселені келіссөз арқылы шешуге тырысқанымызға қарамастан, бұл әрекеттер нәтиже бермеді. Сондықтан халықаралық акционерлер халықаралық келісімдерге сәйкес арбитраж рәсімін бастауға мәжбүр болды, - деп мәлімдеді Shell компаниясының өкілі Bloomberg агенттігіне.
Shell компаниясының мәліметінше, акционерлер алдымен жағдайды келіссөз арқылы реттеуге тырысқан, алайда ортақ шешімге келе алмаған. Осыдан кейін өз мүдделерін қорғау үшін халықаралық арбитраж тетігін қолдану туралы шешім қабылданған.
Игерілмей жатқан кен орындарына қатысты мәселе
Материалда Қазақстан үкіметінің "Қашағанға" жақын орналасқан Ақтоты және Қайран кен орындары бойынша да жеке дау басталғаны айтылған.
Бұл учаскелер 2000 жылдардың басында ашылғанымен, бүгінге дейін игерілмеген. Қазақстан билігі бұл кен орындарын мемлекет меншігіне қайтаруға тырысып жатыр. Бұл ресурстарды толық әрі тиімді игеру үшін қажет.
Энергетика министрлігінің мәліметінше, қазіргі уақытта тараптар кен орындарын мемлекетке қайтару рәсімін келісіп, үйлестіру жұмыстарын жүргізіп жатыр.
Даулар жалғасып жатыр
Дереккөздердің айтуынша, қазірдің өзінде бірнеше арбитраждық іс қаралып жатыр. Олар экологиялық талаптар, шығындарды өтеу және жоғалған пайдаға қатысты мәселелерді қамтиды. Жалпы талаптардың көлемі ондаған миллиард долларға жетуі мүмкін.
Сонымен қатар "Қарашығанақ" кен орнында жұмыс істейтін компаниялар бұған дейінгі арбитраждық даулардың бірінде ішінара жеңіліп, Қазақстанға 4 млрд долларға дейін өтемақы төлеуі мүмкін екені де хабарланды.
Инвестициялар үшін тәуекелдер
Shell Plc компаниясының бас директоры Ваэль Саван сарапшылар алдында сөйлеген сөзінде Қазақстандағы сот дауларына байланысты компания инвестицияны уақытша тоқтатып отырғанын айтты.
Оның сөзінше, Қазақстан үкіметі батыстық мұнай компанияларына қарсы ұлттық соттарда да, халықаралық арбитражда да бірнеше іс қозғаған.
Ай басында Shell және оның серіктестері даулардың бірінде жеңіліс тапқаны белгілі болды. Бұл 4 млрд долларға дейін өтемақы төлеуге әкелуі мүмкін.
Бұл біздің Қазақстанға инвестиция салуды жалғастыруға деген ниетімізге әсер етіп отыр. Бұл істердің қалай аяқталатыны нақты белгілі болғанша, біз инвестиция мәселесінде үзіліс жасаймыз, - деді Саван.
Сондай-ақ күкіртке қатысты бұзушылықтар және жобалар бойынша шығындардың артық жұмсалуына байланысты да даулар жалғасып жатқаны айтылды.