4739 тағдыр: Астанада донорлық ағзаға мұқтаж жандар туралы фильм көрсетілді

Астанада ағза ауыстыруды күтіп жүрген қазақстандықтардың тағдырына арналған «4739» деректі фильмінің тұсаукесері өтті. Көрсетілімге Премьер-министрдің орынбасары – Мәдениет және ақпарат министрі Аида Балаева, қоғам қайраткерлері, дәрігерлер, донорлар мен реципиенттер, белсенділер және БАҚ өкілдері қатысты, деп хабарлайды BAQ.KZ тілшісі.

Деректі фильмді «24KZ» телеарнасының журналисі Назерке Тоқжан мен режиссер Берік Шаров дайындаған. Оның кейіпкерлері – донорлық ағзаны күту сәті тек дертпен емес, уақытпен де күнделікті күреске айналған жандар.

Фильмнің бұлай аталуы кездейсоқ емес. «4739» – бүгінде ағза трансплантациясын күтіп отырған қазақстандықтардың саны. Олардың арасында 125 бала бар.

Көрсетілім алдында сөз сөйлеген Аида Балаева бұл сандардың артында нақты адамдар мен олардың отбасыларының тағдыры тұрғанына назар аударды.

Елімізде жыл сайын бүйрек және басқа да ағзаларды ауыстыру бойынша 400-ге жуық операция жасалады. Сонымен қатар күту тізімі жыл сайын 600-700 адамға толығып отырады. Жылына 350-ден астам пациент қажетті операцияны күтпестен өмірден өтеді. Бұл мәліметтер ағзаны трансплантациялауға деген жоғары қажеттіліктің сақталып отырғанын және осы бағытты одан әрі дамыту керектігін көрсетеді, – деді Аида Балаева.

Әсіресе тұрақты гемодиализге мұқтаж пациенттердің өмірі ауыр болып тұр. Аптасына бірнеше рет олар төрт сағаттай аппаратқа қосылып жатады. Бұл ретте көбісі жылдар бойы өмірлерін түбегейлі өзгерте алатын трансплантациялық орталықтың қоңырауын күтеді.

Көбісі жылдар бойы телефон нөмірлерін ауыстырмайды және өшірмейді. Өйткені бір ғана хабарлама олардың өмірі мен тағдырын толығымен өзгертуі мүмкін, – деп атап өтті министр.

Аида Балаеваның айтуынша, Қазақстандағы трансплантацияның 90%-ға жуығы тиісті тірі туысқан донорлардың қатысуымен жүзеге асырылады. Асқынған қайтыс болғаннан кейінгі донорлықтың үлесі 10%-дан аз.

Сонымен қатар ол донорлық мәселесі өте абай болуды және жіті қарауды талап ететінін атап өтті. Адамның шешімі оның жеке танымына, отбасының ырқына, діни көзқарасына және медицина жүйесіне деген сеніміне байланысты болуы мүмкін.

Бұл жерде қысым жасауға, айыптауға немесе белгілі бір позицияны таңуға болмайды. Мемлекеттің міндеті – әр адамның таңдауын құрметтеу және сонымен бірге саналы шешім қабылдауға жағдай жасау. Азаматтар шынайы ақпарат алуын, медициналық процедуралардың тәртібін, реципиентті анықтау механизмін, құпиялылық пен жеке деректерді қорғау кепілдіктерін түсінуі тиіс, – деп баса айтты Аида Балаева.

Оның айтуынша, трансплантация саласындағы барлық процес қатаң регламенттелуі және ашық болуы керек. Қоғамның сенімін кәсібилікпен, ашықтықпен және заңнаманы бұлжытпай сақтаумен нығайту қажет.

Сондықтан, Аида Балаеваның айтуынша, фильм көрсетіліміне журналистер, қоғам қайраткерлері мен қоғамдық пікір көшбасшылары шақырылған.

Министрдің сөзінше, олардың міндеті – күрделі тақырыпты қарапайым әрі түсінікті тілде жеткізу, азаматтарға шынайы ақпарат беру және қалыптасқан үрейлер мен қате түсініктерді еңсеруге көмектесу.

Сөз адамға белгілі бір таңдауды таңу туралы емес, өмірді сақтап қалумен тікелей байланысты мәселеге саналы әрі жауапты қарым-қатынасты қалыптастыру туралы болып отыр, – деді ол.

«4739» фильмінің авторлары да көрерменді белгілі бір шешім қабылдауға көндіруді мақсат етпейді. Кейіпкерлердің оқиғалары арқылы фильм күту тізіміндегі әрбір адамның артында отбасы мен өмірді әрі қарай жалғастыруға деген үміт тұрғанын көрсетеді.

Айта кетейік, деректі фильм 24 шілде күні сағат 19.30-да 24.kz арнасынан көрсетіледі.